Gates Foundation announces new partnership with Ethiopia

admin

Awramba Times is a US based online journal providing up-to-date news and analysis about Ethiopia email us: editor@awrambatimes.com

You may also like...

8 Responses

  1. Band says:

    In 70th when the Tigray people were starving to death, God send Bob Goldf to save them. Now the Tigray people are at the same situation. So God send Bil Get.
    Weyane is so addict to aid and begging so can’t mange to feed the poor Tigray people. It is so sad to see a whole village gathered when ever a white has been seen but weyanne shame is doesn’t exist. Until they have the looted money and their family are well feed, they don’t care

  2. Abegaz says:

    The ideologies of Globalization and NWO are making these people easily and freely move all over the world as they wish to implement their own agendas and plans that are not necessarily benefiting the nations but them. Bill gate is part of it.

    Globalization is dead. Nationalism and boarders are coming back between nations, regions and continents including in Europe within EU. Look at Brexit which is UK becoming out of EU in order to control her boarder and stop foreigners/immigrants coming in the country including Europeans. Imagine what kind feelings and plans do they have towards Blacks that are on the bottom of the human ladder they are having in mind.

    NWO is dead. Racism, sectarianism, classism, hate, conflicts, wars, killings, destructions, Chaos, displacements and all sorts of divisive and damaging events are happening all over the world and the worst is not happening yet. Look at USA from top in the politics inflaming the citizens down to the community levels for the sake of power, money and domination.

    These two phenomenon are causing huge damages and lots of implications in the countries within, regions, continent and between continents. Globalization that is more interested with the free (not fair) movement of economic activities including foreign investment, trade, tourism and so on is getting difficulties all over the world. As a result foreign direct investment, trade and tourism are going to decline. Instead nations are going to relay on themselves as they had been before the mass privatization Thatcher and Regan era and particularly since the 1990s Bill Clinton’s deregulated economic activities and black incarcerations.

    Developed nations managed to develop with own efforts including committing crimes such as slavery and colonization; not with direct foreign investment, tourism or trade as we know them today. Foreign investment was almost none existence between nations but more fair trade than what is today. Tourism is a new type of economic activity and human interactions between nations and continents widely started in the 1980s and 90s’. Chinese and Russians that are leading the world with travelling today were not known as tourists 20 years ago.

    However, for good or bad reasons; the Globalization type of foreign investment, trade and Tourism between nations is declining dramatically worldwide and will be gone in the next decade. Nations will relay on themselves as it was the case when the west was developing using different kinds of investment, trade and human interactions within and abroad.

    NWO that is more interested with politics is causing crimes all over the world. All conflicts, wars, killings, destructions and refuges are the result of NWO. NWO which is more interested in politics while Globalization in Economics are working together and helping each other as they are created in USA and accepted by the west by choice while the rest by force. However both of them are creating reasons that are now becoming against both of them.

    What we have to understand from this is that DFI (direct foreign investment) in Ethiopia is going to decline as it is all over the world. Trade and certainly Tourism is going to decline not only in Ethiopia but all over the world. Citizens are no longer feeling safe, happy, confident and optimistic in their own country let alone abroad. They are turning back to home claiming the ownerships while rejecting others. Many nations will behave this way in the future.

    As a result, the Ethiopian government must not expect lots from foreign investment but fair instead of free trade between nations producing products by own self. The products must be those are not easily available in countries that have no raw materials and conditions to make them in the countries like desert or cold nations that have problems producing/making own food, drink, clothing, and the likes item because of the climate they cannot grow/produce the raw materials such as cotton, tropical fruits, grains, cereals and breeding Animals.

    Ethiopia must aware of these dramatic change in the world and give all priorities to invest on herself in order to develop by herself while working together with selected and interested nations for win win relationships. This is a very fast and dramatically changing world needs smart and determine leaders and citizens to deal with it based on own interests and benefits.

    Dictating, influencing, interfering or doing anything similar against the weak and so called poor nations by the so called strong and rich nations is over. The NWO and Globalization networks and servants such as western medias, NGOs, aid agencies, western Banks, Financial institutions, Charities, UN, IMF, WB, WTO and so on are exposed and the wider world mainly the victim ones are see them as the worst enemies and the causes of their sufferings.

  3. Damot says:

    Forget Bill gate.

    I wish to meet Prime Minister Hailmariam to handover the very important documents that would tell and guide him to do his premierships jobs freely, fairly and on time based on facts on the ground. Sadly he is not free and available equally to all the citizens but surrounded by those keeping him close only to them to use him for their private things based on lies and cheatings. They are using him for their….. and he is getting back the blames that would affect him and those close to him badly as far as down to history.

    This is one of the many documents I would like to handover to him.

    ” “ወልቃይትና ጠግዴ በኢትዮጵያ ታሪክ በትግራይ ስር ሆነው አያውቁም” ታሪክ

    ለመሆኑ ወልቃይት የማን ነው? Horn Affairs ላይ Ze Addis በሚል መጠሪያ የተጻፈው ከታሪክ
    ማስረጃ አንጻር ይህንን ይተነትናል
    ወልቃይት ላለፉት ሺህ ዓመታት በትግራይ ስር ተዳድራ አታውቅም/ ወልቃይት ጠገዴና አላማጣ ኮረም በአጼ ዮሓንስ ዘመን በትግራይ ሥር አልነበሩም – የታሪክ
    ሰነድ ማስረጃ
    አጼ ዮሓንስ ከ 1871 ዓ.ም እስከ 1889ዓ.ም (እ.ኤ.ኣ) ኢትዮጵያን የመሩ ንጉስ ናቸው:: በአጼ ዮሓንስ ዘመን የነበረው የትግራይ ግዛትና፣ አጠቃላዩ የኢትዮጵያ ግዛት ምን እንደሚመስል
    በዝርዝር በሀገር ውስጥና በውጭ ሊቃውንት ተጽፏል:: ስለ ወልቃይትም አስተዳደር በማን ስር
    እንደነበረ በዝርዝር ጽፈውታል:: ለዚህም የእውቁን የፈረንሳዊ የጂኦግራፊ ፕሮፌሰር ኤሊስ ሬክለስ
    መጽሓፍን በዋቢነት መጥቀስ ይቻላል::
    በዩንቨርሲቲ ኦፍ ብረስልስ የኮምፓራቲቭ ጂኦግራፊ (University of Brussels, Professor of
    Comparative Geography) ፕሮፌሰርና የዴፓርትመንቱ ሀላፊ የነበረው ይሄው ፕሮፌሰር ፤ በ1880
    ጀምሮ በርካታ መጽሓፎችን በዓለም ጂኦግራፊ ላይ ጽፏል:: እነዚህም መጽሓፍቱ ከለንደንና ፓሪስ
    ጆኦግራፊካል ሶሳይቲ የወርቅ ሜዳሊያ ተሸላሚ አድርገውታል::

    ከነዚህ መጻሕፍት አንዱ በ 1880 የተጻፈው The Earth and its Inhabitants የሚለው ሲሆን፤ ዘጠኝ
    ተከታታይ ክፍሎች አሉት። የዚሁ መጽሓፍ ክፍል አራት በገጽ 443 ላይ የሰሜን እና ምስራቅ
    አፍሪካን የወቅቱን ጂኦግራፊ በዝርዝር ይተነትናል:: በአጼ ዮሓንስ ዘመን የነበረውንም
    የኢትዮጵያን ክፍላተ ሀገራት በዝርዝር ቁልጭ አድርጎ እንዲህ ጽፎታል::
    “The Amhara government provinces are: Dembia, Chelga, Yantangera, Dagossa, Kuarra,
    Begemidir, Guna, Saint, Wadla, Delanta, Woggera, Simen, Tselemt, Armachiho,Tsegede, Kolla
    Wogerra፣ Waldiba and Wolkait”

    Table – Tigray territories from the book – The Earth and its Inhabitants

    ከላይ እንደተገለፀው ይህ ጽሁፍ የተጻፈው በ1880ዎቹ አጼ ዮሃንስ የሀገሪቱ ንጉስ
    በነበሩበት ዘመንና የተጻፈውም በግዜው ከነበሩ ከተለያዩ የጂኦግራፊካል ሶሳይቲዎች የወርቅ
    ሜዳይ ተሸላሚ በሆነ ባለሙያ ፕሮፌሰር ነው:: ይህ በ1880ዎቹ የተጻፈው መጽሓፍ
    እንደሚያስረዳው በአጼ ዮሓንስ ዘመን ወልቃይት: ጠለምት : ዋልድባ : አላማጣ : በሙሉ
    በትግራይ ስር አልነበሩም:: እነዚህን ቦታዎች በስም ጠቅሶ እንደሚነግረን በትግራይ ስር ሳይሆን
    በጎንደር ስር ነበሩ::
    “በአጼ ዮሓንስ ዘመን ወልቃይትና ጠግዴ በትግራይ ስር ስለነበሩ ነው አሁን ወደ ትግራይ
    የጠቀለልናቸው ” የሚለው መሰረት የሌለው መሆኑን ይሄ መረጃ ያሳየናል:: ከአጼ ዮሓንስ በፊትስ
    እነዚህ ቦታዎች ይተዳደሩ የነበሩት በማን ነው? የሚለውን እንመልከት። ወደ አጼ ቴዎድሮስ
    ዘመን እንጓዝ፡፡

    2/ በኣጼ ቴዎድሮስም ዘመን ወልቃይት ጠገዴ በትግራይ ስር አልነበሩም – የታሪክ ማስረጃ
    ሰነዶች
    በኣጼ ቴዎድሮስ (1818 – 1868 እ.ኤ.አ) የነበሩ ስመ ገናና ኢትዮጵያዊ ንጉስ ነበሩ:: በየቦታው
    የነበሩ መሳፍንትን አሸንፈው፣ ማዕላዊ መንግስት ከመሰረቱ በኋላ፣ ቀጣይ ራዕያቸው
    የምዕራብያውያንን ቴክኖሎጂ እዚሁ ኢትዮጵያ እንዲመረት ማድረግ ነበር:: ለዚህም ከበርካታ
    አውሮፓ ሀገራት ጋር ግንኙነት መስርተው ነበር:: የአውሮፓውያን ጥበበኞችን ኢትዮጵያ
    ለማስቀረት እና ጥብቅ ግንኑነት ለመመስረት፣ አጼ ቴዎድሮስ ልጃቸውን ለአንድ ስዊስ ኢንጂነር
    እስከመዳር ደርሰው ነበር:: በዚህም ምክንያት በርካታ አውሮፓውያን ጠቢባን በአጼ ቴዎድሮስ
    ዘመን ኢትዮጵያ መጥተዋል:: እነዚህም ባለሙያዎች ኢትዮጵያ መጥተው ስለ ሀገሪቱ በዝርዝር
    ጽፈዋአል:: የእንግሊዝ መንግስትና የኢትዮጵያ ግንኑነት መሻከር ሲጀምር፣ እንግሊዞች
    ስለኢትዮጵያ ይበልጥ የማወቅ ፍላጎታቸው ጨመረ::
    የእንግሊዝ መንግስት የintelligence ሰዎችም የእንግሊዝ መንግስት ፓርላማና የጸጥታው ኃይል
    ኢትዮጵያን በሚገባ ያውቃት ዘንድ ትዕዛዝ ወጣ:: የእንግሊዙ Topographical and Statistical
    Department of The War Office ኤ . ሲ ኩክ (A. C. Cook) በተባለ እንግሊዛዊ ኮሎነል
    አማኻኝነት ስለ ኢትዮጵያ ከ15ኛው ክፍለ ዘመን ጀመሮ በተለያዩ እውሮፓውያን ተጻፉ
    መጻሕፍት ባንድ ላይ እንዲጠርዘ ተደረገ:: የሚደንቀው ይሄ መጽሓፍ በ 1867 ዓ.ም እ.ኤ.ኣ
    የታተመው በግስቲቷ ጥያቄ ለእንግሊዝ ሀውስ ኦፍ ኮመን ሎወር ሀውስ ግብአት (House of
    Common lower House) ይውል ዘንድ መሆኑ ነው:: በዚሁ መጽሓፍ ውስጥ፤ የወቅቱ የኢትዮጵያ
    ዝርዝር ጉዳይ ተጽፏል:: ይሄውም መጽሓፍ ስለ ወልቃይትና ጠገዴም በኣጼ ቴዎድሮስም ይሁን
    ከሳቸው በፊት በማን ስር ይተዳደሩ እንደነበር በዝርዝር ያትታል::

    “The Provinces of Amhara are : Simen, Waldibba, Wolkait,Wogera,Chilga, Kuara, Belesa,
    Fogerra, Damot, Gojjam, Begemidir, Beshilo ….. Waldiba situated to the NW of Semein
    between the Tekeze and the Angereb, extends as far as the junction of the two rivers. Welkait is
    to the west Of Waldiba it is intersected through its whole length by the two river tekuar and
    guang. It is more wooded than waldiba..” (Routes in Abyssinia (printed in 1867 G.C) page 188)
    ይሄው ታሪካዊ መጽሓፍ በወቅቱ የነበረውንም የትግራይ ክፍለሀገር ድንበር እና ግዛት እነማን
    እንደነበሩ በማያሻማ ቋንቋ እንዲህ ይነግረናል፡፡
    “The territory of Tigre whose capital is Adwa, is bounded on the West by Shire, on the
    Southwest by Temben and Adet on the South by Geralta on the South –East by Haramat, on
    the East by Agame, and on the North by the rivers of Mereb and Belessa”
    የትግራይ ግዛትስ? ብሎ ለሚጠይቅ ወገን ፤ ይሄው መጽሓፍ በወቅቱ የነበርቸው ትግራይ ምን
    እንደምትመስል እንዲህ ሲል አስፍሮታል በዚሁ መጽሓፍ ላይ ገጽ 187 – 188 የትግራይን ግዛት
    እንዲህ ሲል ይገልጸዋል
    “The territory of Tigray whose capital is Adwa is bounded on the west by Shire, on the south
    west by Temben and Adet, on the south by Geralta, on the South East by Haramat, on the East
    by Agamae, and on the North by the Rivers Mereb and Belessa”
    Map – northern Ethiopia areas
    እዚህ ላይ በ 18ተኛው ክፍለ ዘመን የትግራይን ወሰኖች በማያሻማ ሁኔታ በግልጽ አስቀምጦታል::
    የትግራይ ወሰን በምዕራብ – ሽሬ ፤ በምዕራብ ደቡብ – ተምቤን እና አዴት ፤ በደቡብ – ገር
    አልታ ፤ በምስራቅ – አጋሜ ፤በሰሜን – መረብና በለሳ ናቸው:: የታሪክ ሰነዶች በአጼ
    ቴዎድሮስም ዘመን እንደሚነግረን ፤ ወልቃይትና ጠገዴ በትግራይ ስር አልነበሩም::
    ከዛስ በፊት ወልቃይትና ጠገዴ በትግራይ ስር ነበሩን? አሁንም የታሪክ ሰነድ እንመርምር::
    3/ በዘመነ መሳፍንት ዘመንም ወልቃይትጠገዴ በትግራይ ስር አልነበሩም – የታሪክ ማስረጃ
    ሰነዶች
    እንደሚታወቀው ከአጼ ኢዮአስ ሞት ጀምሮ ፤ አጼ ቴዎድሮስ እስኪነሱ የነበረው ዘመን ዘመነ
    መሳፍንት ይባላል:: በዚህ ዘመን ኢትዮጵያ ማዕከላዊ መንግስት አልነበራትም:: መሳፍንቶች
    የገነኑበትና በሀገሪቱ ማዕከላዊ አስተዳደር የጠፋበት ዘመን ነበር:: በዚህ ማዕከላዊ የመንግስት ሕግ
    በሌለበት ወቅት እንኳን ወልቃይት፥ጠገዴ፥ ዋልድባ ፥ አላማጣ፥ ኮረም እና የመሳሰሉ ቦታዎች
    በትግራይ ስር አልነበሩም:: አሁንም ማስረጃ እነሆ!

    ጀምስ ብሩስ የተባለው ስኮትላንዳዊ ፥ በዘመነ መሳፍንት ኢትዮጵያ መጥቶ ኢትዮጵያ በዘመነ
    መሳፍንት ምን ትመስል እንደበረ፥ ቁልጭ አድርጎ አስቀምጦታል:: እያንዳንዱ መስፍን ግዛቱ የት
    ድረስ እንደነበረ፥ የትኛው መስፍን ማንን ይገዛ እንደነበረ በሰፊው ተንትኖታል:: በዚህም መሰረት
    ስለ ትግራይ ግዛትና እንዲህ ሲል ምስክርነቱን ይሰጣል :: Travel to discover source of the Nile
    Volume 3 page 582 ላይ
    “Tigre is bounded by the territory of the Bahirenegash that is by the river Mereb on the East and
    Taccazze upon the west. It is about one hundred and twenty miles broad from E. to W. and two
    hundred from N. to S. “
    ጀምስ ብሩስ በዚሁ መጽሓፉ Chapter 10 ላይ Geographical division of Abyssinia into province
    በሚለው አንቀጹ ላይ በይበልጥ ቁልጭ አድርጎ እንዲህ ያስቀምጠዋል
    The first division is called Tigre, between Red Sea and the river Tekeze. Between that River
    (Tekeze) and the Nile Westwards where it bounds the Oromo, it is called Amhara.
    ካለ በኋላ ወረድ ብሎ ይበልጥ ጉዳዩን ሲያስረዳ “Tekezze is the natural boundary between Tigre
    and Amhara”

    ከላይ ለአብነት የተጠቀሱት ሊቃውንት በግዜ፣ በቦታና በዜግነት አይገናኙም:: ለምሳሌ በአጼ
    ዮሓንስ ዘመን የነበረው አሊስ ሬክለስ ፈረንሳዊ (French) ነው:: በአጼ ቴዎድሮስ ዘመን የነበረውን
    የኢትዮጵያ ግዛት የጻፈው ደግሞ እንግሊዛዊ ነው (British):: ጀምስ ብሩስ ደግሞ ስኮትሽ
    (Scottish)ነው:: ግን ሁሉም በተለያየ ግዜ መጥተው ያዩትና የተገነዘቡትን ጽፈዋል:: የሚናገሩት
    አንድ ና ተመሳሳይ ነው:: እውነት ምን ግዜም አንድ ናትና!

    4/ ወልቃይት በ1630ዎቹስ በማን ስር ነበረች?
    በ16ኛው መቶ አጋማሽ ላይ ያሉ ያታሪክ መዛግብትም የሚናገሩት ተመሳሳይ ነገር ነው:: በተለያዩ
    ወገኖች ተደጋግሞ የሚጠቀሰው የ ማኑኤል በሬዳም መጽሓፍ የሚተነትነው ያንኑ ነው:: ይሄ
    መጽሓፍ የተጻፈው በ1634 ሲሆን ጸሓፊውም ኢማኑኤል በሬዳ ይባላል:: በወቅቱ የነበረውን
    የትግራይ ግዛት በዝርዝር አስቀምጧል:: እሱም እንደሌሎቹ ጸሓፍት የትግራይ ድንበር ተከዜ
    እንጂ ተከዜን ተሻግረው ያሉት ወልቃይትና ጠገዴ ናቸው አይልም::
    «Tractatus tres historico-geographici (1634): A seventeenth century historical and geographical
    account of Tigray, Ethiopia (Aethiopistische Forschungen) 1634» መጽሀፍ የመጀመሪያ ምዕራፍ
    ስለ ትግራይ ግዛት እንዲህ ይላል::
    “Among all the kingdoms that the Emperor of Ethiopia possesses today one of the greatest if not
    the greatest and the most important is the kingdom Tigre. From north to south, that is from the
    limits of the Hamasen to Enderta, it covers an areas of from ninety to one hundred leagues (3.2
    miles); and from the east, which is besides Dancali, located at the entrance to the Red sea to
    the southern end of the Red Sea, to the west bounded by the Tekezze River beside the Semen,
    it covers an area of similar size, so that the Kingdom has a nearly circular shape.”
    አሁንም ወደኋላ እየራቅን እንሂድና ወልቃይት ጠገዴ በነ አጼ ዘርዓ ያዕቆብ ዘመን በማን ስር
    ነበርች? የሚለውን እንመልከት

    5/ በኣጼ ዘርዓ ያዕቆብ ( 14ኛው ክፍለ ዘመን) ዘመንም ወልቃይትጠገዴ በትግራይ ስር አልነበሩም
    – የታሪክ ማስረጃ ሰነዶች
    አጼ ዘርዓ ያዕቆብ በኢትዮጵያ ታሪክ ከተነሱ ሃያልና ሊቅ ነገስታት ውስጥ አንዱ ነበሩ:: በቀድሞ
    ስሙ ፈጠጋር በአሁን ስሙ ኦሮሚያ አዋሽ ወንዝ አካባቢ የተወለዱት አጼ ዘርዓ ያዕቆብ፥ የሀድያ
    ሲዳሞ ንጉስ ልጅ የሆነችውን እሌኒን አግብተው፥ በ37 ዓመታቸው ከነገሱ ጀምሮ በርካታ ዓበይት
    ስራዎችን አከናውነው አልፈዋል:: እኒሁ ንጉስ ከፍተኛ የጥበብ ፍቅር የነበራቸውና ከመሆናቸው
    ባሻገር፥ ራሳቸው ብዙ መጻሕፍትን ጽፈዋል:: በሳቸው ዘመንም ብዙ መጻሕፍት እንዲጻፉ ድጋፍ
    በመስጠታቸው አያሌ መጻሕፍት በሳቸው ዘመን ተጽፈዋል:: ከነዚህ መጻሓፍት አንዱ በአክሱም
    ንቡረ ዕድ የተጻፈው ዜና አክሱም መጽሃፍ አንዱ ነው:: ዜና አክሱም ከሃይማኖያትዊ ሐተታው
    ባለፈ ስለ 14ኛዋ ክፍለ ዘመን ኢትዮጵያ በዝርዝር ጽፎታል:: ይህ መጽሓፍ የኢትዮጵያን
    አጠቃላይ ወሰንና ታሪክ ብቻ ሳይሆን የክፍላተ ሀገራቱንም ድንበር ጥንቅቅ አድርጎ ዘግቦታል::
    የትግራይንም ክልል በካርታና በጽሁፍ ከዚህ እንደሚከተለው ይገልጸዋል::
    Chart – List of Tigrai areas on Zena Axum book
    ይህም መጽሓፍ በተመሳሳይ መልኩ የሚነግረን፣ ወልቃይትና ጠገዴ በፍጹም ፣ የትግራይ አካል
    አንዳልነበሩ ነው::
    ዮሓንስ መኮንን Ethiopia: the land, its people , History and Culture በሚለው መጽሓፉ
    Page 351 በአጼ ዘርዓ ያ ዕቆብ ዘመነ መንግስት የነበረውንና በመጽሓፍ አክሱም የተተነተውን
    የትግራይን ካርታ እንዲህ ያቀርበዋል
    “The Book of Axum.. Shows a traditional schematic map of Tigray with its city Axum at its center
    surrounded by the thirteen principal provinces: Tembein, Shire, Seraye, Hamasen, Bur, Sama,
    Agame, Amba Senait, Geralta, enderta, Sahart and Abergele”
    በተመሳሳይ ሁኔታም The World through Maps: A History of Cartography (ገጽ 352 ይመልከቱ)፡፡
    በJohn R. Short የተጻፈው የዓለም ጂኦግራፊን የሚተርከው መጽሓፍ በ15ኛው ክፍለዘመን የነበሩ
    የትግራይ ግዛቶች ከላይ የተጠቀሱት መሆናቸውን መጽሓፈ አክሱምን በመጥቀስ ያስረዳል:: ይህም
    መጽሓፍ በተመሳሳይ መልኩ የሚነግረን፣ ወልቃይትና ጠገዴ በፍጹም የትግራይ አካል
    አንዳልነበሩ ነው::

    6/ ቋንቋን መሰረት ወዳደረገ ክለላን አንመልከት
    የኢትዮጵያውያን ወጣቶችና አርበኞች ቁጣ ያሳሰበው ጣልያን፣ ኢትዮጵያን በቋንቋና በዘር በትኖ
    ለመግዛት ያቀደውን መርዝ ይፋ አወጣ:: የዚህ እቅድ ፊታውራሪ ከሆኑት አንዱ ፋሺስቱ Baron
    Roman Prochàzka አቢሲንያ ዘ ፓውደር ባረል (Abyssinia: the Powder barrel) በሚል
    መጽሓፉ ላይ እንዳስቀመጠው፣ ኢትዮጵያውያንን ለመግዛት በዘር መከፋፈልና በመሀከላቸውም
    ጥላቻን በመዝራት እርስ በርስ ለማናከስ፣ ሀገራቸውን በዘር መከለል የሚለውን እቅድ መተግበር
    ጀመረ:: በዚሁም መሰረት፣ ዘርንና ቋንቋን መሰረት ባደረገ ሽንሸና ኢትዮጵያን አምስት ቦታ
    ከፈላት::
    እነዚሁም ክልሎች አማራ: ኤርትራ(ትግሬ); ሐረር: ኦሮሞ-ሲዳማ: ሸዋና ሶማሌ ናቸው:: ጣልያን
    ይሄንን የግዛት ሽንሸና ሲያካሂድ መሰረት ያደርገው ዘርና ቋንቋን ነበር:: የሚከተለውም ሰማንያ
    በሃያ የሚለውን መርህ ነበር:: ከሰማንያ በመቶ በላይ ሕዝቡ የሚናገረውን ቋንቋ መሰረት በማድረግ
    ወደየ ክልሉ ይደለደላል:: ሸዋን ግን ለብቻው ለይቶ መቆጣጠር ይገባል ብሎ በማመኑ ሸዋን ና
    ሀረርን ለብቻ ለይቶታል:: ወደ ነጥባችን ስንመጣ በዚህ የቋንቋ ሽንሸና መሰረት ወልቃትና
    ጠገዴና ጠለምት ወደ ትግራይና ኤርትራ አልተካተቱም:: በጎንደር ስር ነበሩ::
    እዚህ የጣልያን ቋንቋንና ዘርን መሰረት ያደረገ ካርታ ላይ በግልጽ እንደሚታየው ፣ የትግራይ
    ድንበት ተከዜ እንጂ – ከተከዜ ተሻግሮ አይደለም:: ላልፉት 25 ዓመታት ተቃዎሞ ሲካሄድባቸው
    የከረሙት ወልቃይት – ጠገዴ – አላማጣ ኮረም በፍጹም በትግራይ ስር እንዳልነበሩ በግልጽ
    ያሳየናል::
    Map – Tigray during Fascist Italy

    7/ አንዳንድ ሚድያዎች ደጋግመው የሚያነሱት ነጥብ አለ:: ይሄውም ወልቃይት ጸገዴና ሌሎች
    ወደ ትግራይ የተካለሉ ቦታዎች ጥንት የትግራይ እንደነበሩና አጼ ኃይለ ሥላሴ የምስራቃዊ
    ትግራይ ገዥ ከነበሩት ከደጃዝማች ኃይለሥላሴ ጉግሳ አርዓያ ጋር በመጣላታቸው – ወልቃይትና
    ጠገዴን ወደ ጎንደር ወሰዱት የሚል ነው:: ሌላው የማያስማማው ነጥብ ደግሞ – የቀዳማይ ወያኔን
    አመጽ ምክንያት በማድረግ ትግራይን ለመቅጣት – ወልቃይትንና ጠገዴን ወደ ጎንደር ከለሉት
    የሚል ነው::
    እስካሁን ከላይ የገለጽኳቸው ሰነዶች ለዚህ ነጥብ በቂ ማስረጃ ቢሆኑም : ካርታን መሰረት ያደረገ
    መረጃ ለሚጠይቅ ሰው – እነሆ:: ይህ ካርታ በጣልያኖች በ1928 ዓ.ም የተሰራ ነው:: ኢትዮጵያን
    በደምብ ካጠኑ በኋላ ለያንዳንዱ ክፍለሀግር ካርታ ሰርተዋል:: ያኔ ገና ኃይለሥላሴ ጉግሳ
    አልከዳም:: ያኔ የቀዳማይ እንቅስቃሴ አልነበረም:: የቀዳማይ እንቅስቃሴ በ1943 ነበር፡፡ ይህ ካርታ
    ግን ከዛ ብዙ ዓመታት በፊት የተሰራ ነው:: አንባቢው አይቶ ይፍረድ:: ወልቃይት ጠገዴን ነጥለን
    ስንመለት ካርታው ይሄንን ይመስላል::
    Map – north west Ethiopia in 1928

    8/ በዘመነ መንግስቱ ኃይለማርያም ወልቃይትና ጠገዴ
    በካምብሪጅ ዩንቨርሲቲ በአፍሪካ ጉዳዮች ላይ ይበልጡንም በኢትዮጵያ ታሪክና ፖለቲካ ላይ
    ከፍተኛ ምርምር ካደሩት ሰዎች ውስጥ በዋነኝነት የሚጠቀሱት ፕሮፌሰር ክሪስቶፈር ክላፓም:
    እንደ ኤሮፓ አቆጣጠር 1990 ( ህወሀት አዲስ አበባብ ከመያዙ አንድ አመት በፊት) ድንቅ የሆነ
    መጽሓፍ አሳትመው ነበር:: በዚሁ መጽሓፋቸው ላይም ስለ ወልቃይትና ጠግዴ እንዲህ ሲሉ
    ይተርኩታል
    “the area concerned (welkait -Tsegede) separated from Tigray by impressive natural barrier of
    Setit Tekezze river has never been governed as part of Tigray at any period in the past, but has
    come under Gonder and Semein.” (Christopher Clapham: Transformation and continuity in
    revolutionary Ethiopia (Cambridge: Cambridge university press 1988 pp 259)
    ስናጠቃልለው
    1. 1420ዎቹ እንደተጻፈ የሚታመነው መጽሓፈ አክሱም በግልጽ እንደሚያሰረዳን የትግራይ
    ግዛቶችና ወሰኖች 13 ነበሩ:: እነርሱም Tembein, Shire, Seraye, Hamasen, Bur, Sama, Agame,
    Amba Senait, Geralta, enderta, Sahart and Abergele ናቸው::
    ማስረጃ : መጽሓፈ አክሱም , Ethiopia: the Land, Its People, History and Culture By Yohannes
    Mekonnen. The World through Maps: A History of Cartography (ገጽ 352 ይመልከቱ) By John R.
    Short
    2. 1634 ዓ.ም የተጻፈው የ እማኑኤል በሬዳ መጽሓፍ Tractatus tres historico-geographici (1634):
    A seventeenth century historical and geographical account of Tigray, Ethiopia (Aethiopistische
    Forschungen) 1634» እንደሚያስረዳው የትግራይ ወሰን ተከዜ እንጂ ተከዜን ተሻግረው ያሉት
    ወልቃይትና ጠገዴ አይደሉም
    3. በዘመነ መሳፍንት ኢትዮጵያን ጎብኝቶ የነበረው የጀምስ ብሩስ መጽሓፍም በግልጽ የሚናገረው
    የትግራይ ወሰን ተከዜ እንጂተከዜን ተሻግረው ያሉት ወልቃይትና ጠገዴ አይደሉም፡፡ Travel to
    discover source of the Nile Volume 3 page 582
    4. በአጼ ዮሓንስ ዘመንም የታሪክ ማስረጃዎች የሚያስረግጡት ያንኑ ነው:: የትግራይ ደንበር
    ተከዜ ነው:; ወልቃይትና ጠገዴ በጎንደር ስር እንደነበሩ በግልጽ ፈረንሳዊው ፕሮፌሰረ ሬክለስ
    ጽፎታል
    5. በአጼ ቴዎድሮስ ዘመንም ወልቃይትም ይህን ጠግዴ በትግራይ ስር አልነበሩም::
    6. በጣልያን ግዜም የትግራይ ወሰን በደቡብ እንዳምሆኒ, በደቡብ ምስራቅ አበርገሌ ;በም ዕራብ
    ሽሬና አዲያቦ ነበሩ እንጂ ወልቃይት ጠግዴ ዋጃ ኮረም እና መሰል ቦታዎች በትግራይ ስር
    አልነበሩም
    7. ወልቃይትንና ጠገዴን ወደ ትግራይ የከለሉት አጼ ኃይለሥላሴ ናቸው:; ይህም በ1943 ዓ.ም
    የተካሄደውን የቀዳማይ ወያኔን አብዮት ለመበቀልና ሕዝቡንም ለመቅጣት ነው የሚለው: መሰረት
    እንደሌለው እነሆ ይህ ማስረጃ:: ጣልያን ይሄን ካርታ የሰራው በ1928 ዓ.ም ነበር:: ያኔም በአጼው
    ግዜም የትግራይ ወሰን ያው ነበር
    8. የህዝብ ቁጥርና በሚነገሩት ቋንቋ ነው ወልቃይትንና ጠግዴን ወደ ትግራይ የከለልነው
    ለሚለውም – የዘርና የቋንቋ ክልልን ለመጀመርያ ግዜ ኢትዮጵያ ላይ የመሰረተው ጣልያን ነው::
    ጣልያን ይህን ካርታ ሲሰራ የራሱን የዘርና የቋንቋ ጥናት አድርጎ ነበር:: በዚህም መሰረት
    ወልቃይትና ጠግዴን ወደ ትግራይ ሳይሆን ያካለላቸው ወደ ጎንደር ነበር:: ይሄ ከሆነ አንድ
    ትውልድ እንኳን አላለፈው:: ታድያ ያኔ አብላጫ የነበረው ቋንቋና ሕዝብ አሁን ወዴት ገባ?

    9. በዚህ ዘመን ያሉ እውቅ የኢይዮጵያ ነክ ፕሮፌሰሮችም ምስክርነታቸው ያው ነው:: የካምብሪጅ
    ዩኒቨርስቲው ክሪስቶፈር ክላፕማን እንዳጠቃለሉት
    “the area concerned (Welkait -Tsegede) separated from Tigray by impressive natural barrier of
    Setit Tekezze river has never been governed as part of Tigray at any period in the past, but has
    come under Gonder and Semein.
    10. የአጼ ዮሓንስ የልጅ ልጅ ልዑል ራስ መንገሻ ስዩምም እንዳረጋገጡት ” የትግራይ ወሰን
    ተከዜ እንጂ ተከዜን ተሻግረው ያሉት ወልቃይትና ጠግዴ አይደሉም”
    አሁንም ቢሆን የወልቃይት የማንነት ጠያቂዎች የ ሃምሳ ሺህ ሰው ፊርማ አሰባስበው ነው
    ፌዴሬሽን ምክር ቤት ድረስ የሄዱት:: እንግዲህ ይሄ ሁሉ ጫና: ወከባና ግድያ ባለበት በዚህ ወቅት
    ሃምሳ ሺህ ሰው ፊርማ ማሰባሰብ ከቻሉ ነጻነት አግኝተው ሁሉም ቦታ ቢንቀስቀሱ የምን ያህል
    ሰው ፊርማ ማሰባሰብ እንደሚችሉ መገመቱ ቀላል ነው:: ያለው እውነታ ይሄው ነው::
    ማጠቃለያ
    አሁንም ከላይ የጠቀስኳቸውን የፕሮፌሰር ክላፕማንን ቋንቋ ልጠቀምና “ወልቃይትና ጠግዴ
    በኢትዮጵያ ታሪክ በትግራይ ስር ሆነው አያውቁም”:: ለመጀመርያ ግዜ በትግራይ ስር :
    እንዲካተቱ የተደረገው በ1994 ነው::
    እኔን የሚያሳሰበኝ ግን ሌላ ነው:: በአንድ ሀገር ውስጥ ሆነን ስለ ድንበር እያወራን ነው:: ከዚህ
    የማንነት ጥያቄም ጋር በተያያዘ በርካታ ሰዎች መገደላቸውን የሰባዊ መብቶች ጉባኤ አሳውቋል::
    ወዴት እየሄድን ይሆን?__”

  4. Kassa says:

    Although we don’t agree who did it, when, how and why they did it the kilil Demarcation, the so called the Amhara Kilil is the leading kilil harvesting/producing more agriculture products than it needs. The 2008/9 total harvest is projected to more than 120 million quintals with main food items. This is more than 40 million quintals than the region needs for own yearly consumptions and the farming communities economic activities including paying taxes, costs and buying staffs by selling to the market.

    40 million extra means this kilil alone is good enough to feed more than 13 million people in the country in year. it is not only the very important region not often and badly affected by bad weather patterns as the rest of Ethiopian regions are mainly Somali, Afar, Tigry, big Part of Southern oromo and some part of Debub and Gambela with drought or flooding, but also the second biggest with the number of population among the Ethiopian regions. It is almost 5 times bigger than Historical Tigry.

    However, it gets less than 20% of investments, economic and other development activities including infrastructure what Tigry is getting for the last 25 years. Why is this happening? Who is responsible? If the Amhara region was not attacked and affected this way from all sides in many ways for the last 25 years including losing its historical places such as Wolkite, Tegede and Telemet in Gonder, Raya in Wollo, Metekel in Gojam and other places in Shewa and if it was getting some investment, economic and development attentions at least the level of Tigry, for sure by know it would be able to feed the whole of Ethiopia by itself. It has the potentials to produce more than 200 million quintals main food items if it was given the right attention or even it was not constantly and intentionally attacked by TPLF under the Sebehat Nega leadership and followers whom we know them very well who they are..

    However, the silent, humiliation, hurt, sufferings, displacements, attacks, disfranchising, death, killings and economic and development isolation because of they are Amhara is over. This is the time to stand up and organize to protect any direct or indirect attack we all know who is directly responsible and also indirectly serving others to do what they did against the amharas for the last 25 years. The Amhara are no longer watching and keeping silent when they are under constant attacks, displacements and badly affected because of they are amhara based on the TPLF hate policy particularly against them, But fiercely and decisively defending themselves in any place and time in the country in very well organized manners targeting those responsible.

    No more massacre, displacement, discrimination, taking their land or anything similar against them the way it has happened to them for the past 25 years under the TPLF and its kill servants watch and participations.

    So instead of talking about B. Gate who is not an Ethiopian, we have to talk and do the right things among us in Ethiopia. We have lots of issues to talk or criticize about including the 25 years old crimes against the Amahars such as losing their huge historical lands in the name of kilil.

    Why are not happening investments, economic and development activities including infrastructure in the Amhara region at least 50% of the tiny and economic not viable Tigry is getting for more than 25 years despite the amhara region is a very important region for the country with abandoned water wealth and huge potential for food productions?

    However, the Amharas are already waken up from the deep, deep and unacceptable sleep with no answer to describe why. They are now all the matters related to them in their hands with no any TPLF shit standing in front of them or backstabbing to stop them as it has been for the last 25 years. This is the time to stand up and defend any attack against them in any time and place in the country by working together with other victims of TPLF such as our Gurage, Wolaita, Kembata, Sidama, Hadiya, oromo, Afar and other Ethiopian brothers and sisters.

    When we are talking about B. Gate, we need to talk first and for most about his successes and achievements in the investment and economic activities. Investing and doing economic activities more than needed in the region that has very limited potentials and climate in Tigry is not wise but wishful thinking with no long term benefits even to Tigry let alone the whole of Ethiopia. The reason why there are no more people living and have very limited economic activities in the desert or cold places like the Sahara or Antarctica is because of there are no economic climates there. Tigry region also has very limited long term economic climates and opportunities including suffering with the shortage of water and fertile land.

    So, stop losing the nation resources and opportunities by directing them in Tigry more than needed. Instead do it in the regions that are having huge potentials for the benefit of the country including in the long term. And the Amhara region is the one to get that attention. However, TPLF is intentionally neglecting and wishfully trying to affect this region for more than 25 years. But not anymore. The region is capable and good enough to develop by itself working and benefiting together with the rest of Ethiopia.

  5. Concerned Citizen says:

    የውጪ ዜጋ የሆነ ቢል ጌት ምን አለ ወይም አላላም የሚለው ሳይሆን ህወሀት ምን አለ፣ እያለስ ነው፣ ምን ሰራ፣ እየሰራስ ነው የሚለው እና የሆነውንና እየሆነ ያለ ባሀሪው ነው ሊያነጋግረንና ሊያወያየን የሚገባ፡፡ ደከመኝና ሰለቸኝ ሳይሉ ስንቶች እንደ ችሎታቸውና አቅማቸው በተለያ መንገድ በመሰማራትና መሰዋዕት በመክፈል ለ25 አመታት የደከሙበት ትግል ፍሬ ወደ ማፍራትና ውጤት ወደመስጠት የተሸጋገረ ስለመሆኑ ምንም ጥርጥር የለውም፡፡ ምስጋና ለህወሀትና ለትግሬ ደጋፊዎቹ በነሱ እርዳታ በመፋጠንና በመጋጋል እሰከ አለም ደረጃ እየተጋለጡና እርቃን እየቀሩ እየተስተዋለ ነው፡፡

    ከመሬትና ንብረት አንስቶ ስንቱ ሌላው ሌላው ሰርቆትና ዘረፋ ሳያንሳቸው ጨለማን ተገን በማድረግ ሰሞኑን በታሪካዊና ጥንታዊ ጎንደር ሰው ለመስረቅና ወደ ቅጣት ቦታ ከትግራይ ለመውሰድ ያደረጉት ሙከራ በምንም መንገድ ይቅር የማይባልና ንቀታቸው ምን ያህል ደረጃ ላይ እንደደረሰ የሚያሳይ ነው፡፡ በሀገርና በወገን ላይ እየፈጸሙት ያለ ወንጀልና እያደረሱት ያለ በደል ቁጥሩ የበዛና የሚያደርሰው ጉዳት የከፋ ስለመሆኑም የሚያሳይ ነው፡፡ በጎንደር ላይ ያሰነሳቸው በሽታቸው ግን ጨርሶ ሊጥላቸው በማሰብ የንፁሀን ኢትዮጲዊያን አምላክ ያደረገው እንደሆነ ምንም ጥርጣር የለውም፡፡ ይህ ባይሆን ኖሮ ግን እንዴት ሆኖ ነው ማንም ያልተቻለውን የነሱ አይነቱ ስንተ ጉድ የተሸከመና ወንጀል የተላበሰ የነገስታቱንና ሊቃውንቱን ቦታ ጥንታዊ ጎንደርን ለመድፈር የሞከሩ፡፡

    በሌላ ላይ የሚጭሩት እሳት ራስን ይፈጃል፡፡ ለሌላ የሚቆፈሩት ጉድጓድም ለራስ መቀበሪያ ይሆናል፡፡ እነሱም በጎንደር ሰበብ ይህን ነው በራሳቸው ላይ የፈፀሙ፡፡ ይሁንና ነገሩ በነሱ ተጀመረ እንጂ በህዝብ ግን ገና አልተነካምና በሚጠበቅ ውጤት አልተቋጨም፡፡ ከህዝብ የሚያመልጥ የለምና መሆኑ ግን የማይቀር ነው፡፡ አንኳን እነዚህ በስንት ወንጀል የተጨማለቁ ጥቂት ጎጠኛ ቀርቶ ሀገርኛ እና ህዝባዊ የሆነ መንግስቱም ቢሆን በሰራው ጥፋት የህዝብ ድጋፍ በማጣቱ ተገርስሶ ቅጣቱን በስደት ላይ እያገኜ ነው፡፡

    በአማራነታቸው ምክንያት ስንት ግፍ የተፈፀመባቸው የጥንታዊ ቤጌምድር ጎንደር አካል የሆኑ እነወልቃይት፡ ጠገዴ፡ ጠለምት፡ ሁመራ እንደ ምክንያት ሆነው ከራሳቸው ተመልሰው የጎንደር አካል ከመሆን አልፈው ሀገርንም ነፃ የማውጣት ትልቅ ምክንያት መሆን አለባቸው፡፡ ይህም በተናጠል ሳይሆን በቡድንና በተለይም በተቀናጀ መልክ በጋራ ሊሰራ የሚገባው ነው፡፡ ዝም ብሎ በየቦታው ሺህ የሆነ ጫጫታና ወሬ በየቀኑ ማንጎድጎድ ሳይሆን አንድም ብትሆን በመረጃ የተደገፈች እውነት፡ በውሸትና በጉልበት ላይ የቆመን ጉዱ የበዛ ህወሀት የምታጋልጥና የምታንበረክክ ነች፡፡

    የትግራይ ጥንታዊ ግዛት ምን እንደሚመስልና ምን ቦታዎችን በውስጡ እንደሚያጠቃልል ከ700 አመታት በላይ እድሜ ያላቸው በጣም ብዙ መረጃዎች በተጨባጭ አሉ፤ በግልፅም ያስረዳሉ፡፡ ወልቃይት፡ ጠገዴ፣ ጠለምት፣ ሁመራ ከጥንት ጀምሮ ሁሌም በጎንደር ግዛት ስር ሲሆኑ ለአንዴም ከትግራይ ጋር ሆነው አያውቁም፡፡ ማንም እንደሚያውቀው ሰው ባልሰለጠነበት በድሮው ጊዜ በተለይም ወንዞች እንደ ዋነኛና የተጠበቁ ወሰን ሆነው የሚያገለግሉ ነበሩ፡፡ በትግራይና በጎንደር መካከልም ተከዜ ነበር የሚለያቸውና ለዘመናት ወሰን የሆናቸው፡፡

    በመሆኑም ምሁራን፡ ሽማግሌዎች፣ ጋዜጠኞች፣ ወጣቶችና ሌሎችም የህዝብ አካላት ሁሉ ማድረግ የሚገባቸው ቢኖር ወልቃይት፡ ጠገዴ፡ ጠለምት፡ ሁመራና ሌሎችም በህገወጥ መንገድና በጉልበት ለ20 አመታት ወደ ትግራይ የተጠቃለሉ ቦታዎችን በሰላም ማስመለስ ይቻል ዘንድ አንድ ወጥ የሆነ የታሪክ ማህደር ሊያዘጋጁና ለጠቅላይ ሚኒስተር ሊያደረሱ ይገባል፡፡ ዙሪያውን ከበው በውሸት በማሳመንና በማስፈራራትም የነሱን ስራ ለነሱ እየሰራ ስለመሆኑ ለመገመት የሚቸገር አይኖርም፡፡ ከአስፈለገም ለአፍሪቃና ለአውሮፓ ማሀበርና ለተባበሩት የአለም መንግሰታት ሊደርሰ ይገባል፡፡ ይህን የማይቀበሉ ከሆኑ ደግሞ ያው ያለው አማራጭ ጉልበት ተገን በማድረግ በውሸት እንደ ወሰዱት ሁሉ በእውነት ላይ ሆኖ በጉልበት ማስመለስ እንደ ጥፋት ሳይሆን ሀቅና ክብር እንደ ማስከበር ነው፡፡

    ስለሆነም እነዚህንም ሆነ ሌሎችን ቦታዎች በተመለከተ አንድ ወጥ የሆነና መስመር የሚከተል የጋራ አቋም በመያዝ ያለ ሀይልንና አቅምን ሁሉ አሰባሰቦ በታሪክ የተደገፈ የፅሁፍ፣ ካርታን ጨምሮ ስዕልና ፊልም መረጃዎችን ማዘጋጀትና ከጠቅላይ ሚኒስተር ጀምሮ እስከ ክልል ድረስና ከላይ ለተጠቀሱ አህጉራዊና አለማቀፋዊ ተቋማት ማድረስ ግድ የሚል እና ብቸኛው በሰላም የማሸነፊያ መንገድ ነው፡፡

    ከሁሉም በላይ ለሰላም የመንገድ ጉዞ ጊዜ መስጠትና መድከም ይገባል እና ሁኔታው ከሰላም ጋር ይሁን፡፡ ይህ ግን እንደ ድክመትና ፍርሀት እየታየ እንዳለፈው በህወሀት እየተዋከቡ፣ እየታሰሩ፣ እየተሰቃዩ፡ እየተባረሩና እየተገደሉ ሳይሆን እነሱም በሰላም የሚያምኑ ሆነው ሲገኙ ነው፡፡ በሁሉም ሀገር አንደኛው የበላይ ሌላው የበታች፡ አንደኛው ገዳይ ሌላው ተገዳይና ህወሀት እያደረሰው ባለው መንገድ ሆነው መቀጠል በፈፁም ያበቃለት ጉዳይ ነው፡፡ ጎንደርን በጉልበት ደፍረው ለማዋረድ የሞከሩ እለት ነው የነሱን መደፈርና መዋረድ በገሀድ ያበሰሩን፡፡

  6. Concerned Citizen says:

    ጋዜጠኛ፡ አማራ ለምን በሽግግሩ መንግስት ተሳታፊ አይሆንም?
    መለስ ዜናዊ፡ ይህ መንግስት የሱ ሳይሆን የኛ የጭቁን ህዝቦች ነው
    ጋዜጠኛ፡ በሽግግሩ መንግስት እንደማንኛውም በመሳተፍ ከመተዳደሪያ ደንብ ጀምሮ እስከ ሀገርን መከለል ድረስ በአብይ ጉዳዮች ላይ የራሱን አስተዋጽኦ ካላደረገና ለመብቱ ካልቆመ በህዝብ ያልተመረጠ ጊዜያዊ መንግስት እንዳገለለው፡ እንደ ጨቆነው፡ ጥቅሙን ያላግባብ እንደነካበትና እንደጎዳው አይቆጠርም ወይ?
    መለስ ዜናዊ፡ የጭቁኖች መንግስት የሚናገረውን መስማት፣ የሚጠይቀውን መመለስ፣ የሚሰጠውን ውሳኔ መቀበልና ያለምንም ማመናታት ወይም ተቃውሞ በተግባር መፈፀም በሱ ላይ የተበየነ ግዴታ አለበት፡፡ ይህን የማያደርግ ከሆነ የባሰ ጉዳት የሚደርስበት እንጂ ከዚህ የተለየ ከኛ አያገኝም፡፡
    የተለያዩ የህወሀት አባላትና ደጋፊወቻቸው በተደጋጋሚ፡ አማራ አከርካሩን ስለሰበርነውና እሱነቱን ስላመነመነው ከአሁን በኋላ አብቅቶለታል፡፡

    እነዚህና ሌሎችም በርካታ ጉዳዮች በአማራ ላይ ስለመፈፀማቸው ሁሉም በድምፅ፣ በፅሁፍ፣ በፊልምና በመሳሰሉት የሰማና ያየው ሲሆን ተመስግቦ በመረጃነት ያለና የነሱ በአማራ ህዝብ ላይ የከፋ ጥላቻና ከባድ ጉዳት ማድረስን የሚያጋልጥ ተጨባጭ የሆነ ታሪካዊ ምስክር ነው፡፡ ለኢትዮጰያ አንድነት ስንት መስዋዕት የከፈለና እየከፈለ ያለ ከ27 ሚሊዮን በላይ የሆነና በሀይማኖት፣ በጎሳም ሆነ በንዑስ ጎሳዎች ወይም በሌላ ስም በውስጡ መከፋፈል የሌለበት አንድ የሆነ አማራ በኢትዮጲያ መተዳደሪያ ደንብም ሆነ ክልል መከለልን ጨምሮ በአብይ ጉዳዮች ላይ እሱን በሚወክሉት አልተሳተፈም፡፡ በትግራይ ስም ተመስርቶ ለትግራይ የቆመ ህወሀትና ጠባብ የሆኑ ገዳይና አሸባሪ እንደ ኦነግ ያሉት ናቸው ከነሱ ጥቅም አኳያና በአማራ ላይ ባለባቸው ጥላቻ ተመስርተው ነው የሀገር መተዳደሪያ ደንብ አውጥተው ያፀደቁና ክልልን ከልለው አማራን በራሱ ቦታ በሰላም እየሰራ መብቱ ተጠብቆ ለመኖር ቀርቶ አልፎ መሄድም እንዳይቻለው ያደረጉ፡፡ ወያኔና ሻቢያ መሪነቱን ይዘው ነው በጥላቻ የተሞሉና በተግባራቸው የአውሬነት ዘር ያለባቸው ከሚመስሉ እንደ ኦነግ ያሉ አረመኔዎች ጋር ተባብረው ሀገርን ጨርሰው ለማፍረስ ይመቻቸው ዘንድ ጥፋትን በግዴታና በጉልበት የሁላችንም የጋራ ሀገር በሆነች በኢትዮጲያ ምድር የጫኑብን፡፡

    አፍራሽና አጥፊ የሆነውን አንቀፅ 39ን ለጊዜው ወደኋላ እንተወውና በክልል ስም በአማራና በደቡብ ህዝቦች ላይ የተፈፀመውን ብናነሳ ወንጀሉ የበዛና ጉዳቱ የከፋ ነው፡፡ ጎጃም በሰራተኛነቱና በባዶ እግሩ እየሄደና ካለመብራት በጨለማ እየኖረ በጥረት፣ ጥራትና ብዛት እያመረተ ኢትዮጲያን ሲቀልብ ስለመኖሩ ማንም የሚክደው ጉዳይ
    አይደለም፡፡ የነ በላይ ዘለቀ፡ የነ አዲስ አለማየሁና የስንት ጀግናዎችና ሊቃውንት እትብት የተቀበረበት ጎጃም ህይዎትና እድገት በሆነ በአባይ ወንዝ ታጥሮ በተፈጥሮ የሚጠበቅ ቦታ ስለመሆኑ ማንም የሚመሰክርለት ነው፡፡ ጀግናዋ ጣይቱ አድዋ በዘመተችበት ጊዜ የጎጃምን ወታደር ብቻ ነው የምፈልግ ነው ያለችና ከ5000 በላይ የሆነ እሷ የመራችው ሀይል ጦርነቱን ሌላ አቅጣጫ ያስያዘና ለጥቁር ሰው ሁሉ ድል የሆነን ያበሰረ፡፡ በህወሀት ምክንያት የመሬት ጥበትና የዘመናዊ አስተራረስና ቴክኖሎጂ እጥረት ይዞት እንጂ ይህ ባይሆን ኖሮ ግን የጎጃም ገበሬ ለብቻው ኢትዮጲያን የመቀለብ ችሎታ ብቻ ሳይሆን ሙሉ የሆነ ፍላጎት ያለው ነው፡፡ ጎጃም በገጠርና ከተማ እንዲሁም ጉራጌ ደግሞ በከተማ ተመሳሳይ የሆነ የሰራተኛነትና ታታሪነት ባህሪ ያላቸው ለኢትዮጲያ ወሳኝ የሆኑ ህዝቦች ናቸው፡፡

    ይሁንና ህወሀት ወደ መሀል ሀገር ከመጣ ጀምሮ ይህም የጎጃም ህዝብ በአማራነቱ ከባድ የሆነ በደል ያለማቋረጥ የደረሰበትና እየደረሰበት ያለ ነው፡፡ በወለጋ፣ በቤሻነጉል ጉሙዝኸ ሀረርጌና በሌሎችም የሀገር ክፍሎች አማራዎች እየተለዩ በተለያየ ጊዜ ለደረሰባቸው የዘር ማሳደድና ማጥፋት ሰለባም ሆኗል፡፡ ሌላው ሌላው ቀርቶ ሰውነት ምን እንደሆነ በስራና በአኗኗር እያሳየ ወደ ሰውነት የቀየራቸው የሚመስሉ ነገር ግን አሁንም እንደ አውሬ በሆኑ የቤሻንጉል ጉሙዝ የሰው አውሬዎች በተደጋጋሚ የደረሰበት በደል ሰቆቃ ነውና ማንም የሚረሳው አይደለም፡፡ ይህንም ያደረጉና የሚያደርጉ ህዝቦች ሳይሆኑ ከህወሀት ጋር ግንኙነት ያላቸው የክልሉ ባለስልጣናትና ደጋፊወቻቸው መሪነት፣ ፈፃሚነትና አስፈጻሚነት ነው፡፡ ይህን በተመለከተ እነ መለስን ጨምሮ የህወሀት አባላትና ደጋፊወቻቸው የሚሰጡት የቀልድ ማስተባበያ ምን እንሆነ የምናውቀው ሲሆን ደን ስለሚጨፈጭፉ ነው እያሉም በሰው መጎዳት እየሳቁ በተደጋጋሚ ይህን የሚመሳስል የማስተባበያ ውሸት ነገረውናል፡፡

    እውነቱ ግን ህወሀት ቤሻነጉል ጉሙዝን የመሰረተ ግማሽ የሆነውን መሬት ከጎጃም ወስዶ ነው፡፡ ይህንም ያደረገ በአማራ ላይ ጥላቻ ስላለበትና በከፋ ለመጉዳይ እቅድ ስላለው እንጂ ከቤት ይልቅ ጫካን የሚመርጡ በቁጥር ትንሽ የሆኑ የመተከል ሽናሻና ሌሎችም አስቦ አይደለም፡፡ ጎጃም 7 አውራጃዎች የነበሯት ስትሆን ማቻከል አንደኛውና ትልቁ ነው፡፡ ሞቃትና ጫካ ከመሆኑም በላይ ሰው የሌለበትና ጉዳት የሚያደረሱ አውሬዎች የበዙበት ስለሆነ አብዛኛው ህዝብ መተከል ከተማና አንዳንደ ቦታዎች ብቻ ነበር የሚኖር፡፡ የመተከል አውራጃ ግማሽ አካባቢየሚሆነው ህዝብ ይኖር የነበር መተከል ከተማ ነው፡፡ ከ85 በመቶ በላይ የሚሆነው የመተከል ከተማ አማራ ሲሆን ከ99 በመቶ ያላነሰ ደግሞ አማርኛ ተናጋሪ ነበር፡፡ የጎጃም መሬት ክልሉ ወይም ወሰኑ ተፈጥሯዊ የሆነና የአባይ ወንዝ ሲሆን ይህም አባይ ከሀገር ወጥቶ ሱዳን እስከሚገባ ድረስ ነው፡፡

    ይሁንና አማራን ለማጥፋት አቅዶ በጉልበት ስልጣን የያዘ ህወሀት መተከል የጎጃም አካል አይደለም፣ ኗሪዎችም አማሮችም ሆኑ አገዎች አይደሉ ብሎ መብት ሲሰጣቸው ነው የሰውነት ባሀሪ ገና ሙሉ በሙሉ ያልገባቸውና በውስጣቸው የሌለ የሰው አውሬ የሚመስሉ ራሱ በመሰረተውና በአበለፀገው መተከልና ሌሎችም ከተማዎችና ገጠሮች ያን ያህል በደል በአማራ ላይ ሊያደርሱበት የቻሉና ለቆ ይወጣ ዘንድ የተደረገ፡፡ የሆነው ሁሉም በመረጃነት አለና ቀን ሲወጣ በሁሉም አይን የሚታይና ልብ የሚገባ ዘግናኝ ጉዳይ ነው በህወሀት አለኝታነትና መከታነት ተማምነው በአማራ ህዝብ ላይ የፈፀሙበት፡፡ መተከልን ከጎጃም በመለየት ጎጃሜን መተከል ቦታህ አይደለምና ምንን መብት የለህም ማለት ጠላት የሆነ ለመጉዳት ሲል ያደረገውና የሚያደርገው ሲሆን ሀገርን በከባድ የሚጎዳና በህዝቦች መካከል ትልቅ ጠባሳ የሚጥል ነው፡፡

    የህወሀት አማራን የማጥፋት ተልዕኮ በጎንደል ላይ ተጀምሮ ወደ ወሎ በመዝለቅ በጎጃም ላይ ያበቃ ሳይሆን ሸዋ ውስጥም ጥንታዊና ባለታላቅ ታሪክ አማራዎች ላይ ከባድ ኢላማ በማነጣጠር በከፋ የጎዳና እየጎዳ ያለ ነው፡፡ የሸዋ አማራ…. በሚል የጥላቻና ዛቻ መፈክር ሆኖም ነበር ከጫካ ጀምሮ ያለበትን ቂም ሁሉ ለመወጣት ሲል በሸዋ አማራ ላይ ያደረገውን ሁሉ ያደረገ፡፡ ማንም እንደሚያውቀው ደብረ ብርሀን በነ ንጉስ ዘረያእቆብና ሀድያዊት የሆነች ንግስት ኢለኒም ዘመን ጭምር የኢትዮጰያ ዋና ከተማ ሆና ያገለገለችና ከ600 አመታት በላይ ያስቆጠረች ታሪካዊ ከተማ ነች፡፡ ታዲያ በዚያን በጥንት ዘመን በብዙ እርቀት ላይ የሚገኝን ሁሉ በማካተት ዋና ከተማ የነበረች ደብረ ብርሀን እንዴት በክልል ስም አሁን በምትገኝበት ደረጃ ሆና ልትከለል ቻለች? በእውነት የደብረ ብርሀንም ሆነ የሸዋ አማራ ከጥንት ጀምሮ ቦታቸው ህወሀት ከልሎ ከዚህ አትለፉ ያላቸው ነውን?

    በጉራጌ፣ በወላይታ፣ በከምባታ፣ በሀድያ፣ በሲዳማና በመሳሰሉትም እንደ አማራ ባይሆንም ክልልን ጨምሮ በህወሀትና አሸባሪ የጥቅም ተባበሪወቹ አማካኝነት ከባድ በደልና ጉዳት ደርሶባቸዋልና እየደረሰባቸውም ነው፡፡ ለእርሻ ምቹ የሆነ ሰፊ መሬት ባለቤት በሆነች ኢትዮጲያ የወላይታንና ጉራጌን ገበሬ ጨምሮ የሚያርሰው መሬት አጥቶ ሲቸገርና ሀገርም ህዝቦቿን ለመቀለብ ተስኗት ስትለምን ማየት በእውነት ከማሳፈርና ማሳዘን አልፎ የህወሀትን አገዛዝ በወንጀለኛነት የሚያስጠይቅ ነው፡፡ ክልል ከልሎ ከዚህ አትለፉ በማለቱ ነው የተለያዩ ችግሮች እየደረሱብን ያሉ እንጂ የዜጋነት መብት ተጠብቆና እሱነቱ ተከብሮ ሁሉም በሀገሩ እየተንቀሳቀሰ የመስራትና የመኖር መብት ቢኖረው ኖሮማ ያለብን መሰረታዊ የሆኑ ችግር ሁሉ ገና ድሮ ተወግዶ አልነበር፡፡ ህወሀት ግን የማይገባውን ከሌሎች በጉልበት በውሰድ የራሱን በብልጫ ከልሎ ራሱን ሲጠቅም ሌሎችን ግን በእስራት መልክ በክልል አስሮ እያሰቃያቸውና ሀገርን ወደ ከፋ ችግር እየከተተ ይገኛል፡፡

    ይሁንና ይህ ህወሀት በዚህ ጎኑ የሚታወቅበት የሰቆቃ ወቅት ግን ከፍፃሜው ላይ አየተቃረበ ነው፡፡ እንዳለፈው ሆነን እንቀጥል የሚሉ ከሆኑ ሁኔታውን የሚያጧጡፈውና ውድቀታቸውን አፋጥኖ የሚያከፋውና ሀገርንም የሚጎዳ ነው የሚሆን፡፡ ያላቸው አማራጭ ከባድ የሆነ የፓለቲካ ጥቁር ደመና በሀገር ሰማይ ላይ እያንዣበበ መሆኑን አውቀው ሳይዘገዩ ሀገራዊ የሆነ የምክክርና የውይይት የጋራ መድረክ ማዘጋጀት ነው፡፡ ለራሱ የቆመ ግለሰብ ወይም ቡድን ለሀገርና ለህዝብ የሚበጅ እንዳልሆነ ታውቆ ይህን በመቃወም የጋራ የሀገር አቋም ካላቸው ከማንኛውም የህብረተሰብ ክፍሎች ጋር የጋራ የሆነ መፍትሄ ማግኘት እንደሚገባ ሁኔታው እያስጠነቀቀን ነው፡፡ ሀገራዊ አቋም ያላቸው በውስጥም ሆነ በውጭ የሚገኙ ኢትዮጲያዊያን ሁሉ ሙሉና ግልጽ ተሳታፊ በሚሆኑበትና መንግስት በእኩልነት አምኖ በሚሳተፍበት የጋራ መድረክ ከስምምነት ላይ ካልተደረሰ የባሰ ችግር ሊገጥመን እንደሚችል በምንም መንገድ ማስተባበልም ሆነ ቸል ማለት አይገባም፡፡

    እነ ስብሀት ነጋና የመሳሰሉት በጥላቻ የተሞሉና ስንት ወንጀል የተሸከሙ ይችን ጥንታዊና መልካም ሀገራችንን ጨርሰው ሳያጠፏት ልናቆማቸው ይገባል፡፡ የአባይ ወንዝ ሌላን ለመጥቀም ሲል ከራሱ ቦታ እየሸረሸረና በማዕድን የተበጠበጠ ለም አፈር ተሸክሞ አየሄደ ለበርሀው ሰወች የሚለግስ ለራሱ ጠለት ነገር ግን ለባዕድ ወዳጅ የሆነ ነው፡፡ ይህንም የሚያደርግ የበርሀው ሰዎች ምንም አንደሌላቸው በመገንዘብ ሁኔታዎችን በማመዛዘን ነው ለነሱ ጥቅም የሚያደላ የሚመስል፡፡ በዚህ አይነቱ አመዛዛኝና ለእውነት የሚሰራ በሚመስለ በአለም ስመ ገናና የአባይ ወንዝ ስም አባይ እየተባሉ የሚጠሩ አዳንድ በኛ ሀገር የሚገኙ ከክልል እስከ ሀገር ደረጃ ፖለቲከኛ ነን ባዮችና የስብሀት ነጋ አይነት ጎጨኞች ይችን የጋራ ቤታችን ሆነች ሀገራችንን ጨርሰው ሳያጠፏት ልናቆማቸው ይገባል፡፡

    እንዳለፈው ሆነው ወደፊት እንደማይቀጥሉ ህወሀቶችና ተጋፊወቻቸው እየተረዱት ያለ ጉዳይ ቢሆንም ለጋራ ሀገር መፍትሄ ለማምጣትና እነሱን ጨምሮ ሁሉም ዜጋ በነፃናትና እኩልነት በጋራ ሀገር የትም ቦታ መኖር ስለሚያስችል መፍትሄ ግን ፈቃደኛ አይመስሉም፡፡ ስልጣን ካካፈልን፣ ከሀይማኖት፣ ብሄር፣ ጎሳ፣ ክልልና የመሳሰሉት ሙሉ በሙሉ ነፃና አንድ ወጥ የሆነ እንዲሁም በሀገር ፍቅር የተሞላና ኢትዮጲያዊነቱ በውስጡ የሰረፀበት ብቁና ዘመናዊ የጦር ሀይል፣ የሀድንነት ክፍል፣ ፖሊስ ሀይልና በሌላም መንገድ ይሆን ዘንደ ፈቅደን አሁን ያለንን የበላይነት ካጣን ጉዳት ይደርስብናል በሚል ፍርሀት ተውጠው የሚማቅቁም ይመስላሉ፡፡ የሚፈራ ግን ወንጀል የሚፈፅምና ውሸታም የሆነ እንጂ ሌላ አይደለም፡፡ በወንጀል ተዘፍቆና በውሸት ላይ ቆሞ በሰላም እቀጥላሉ የሚል ካለ ደግሞ ሞኝ ብቻ ሳይሆን ራሱ በራሱ እያጠፋ ያለ ነው፡፡

    በመሆኑም ከጠቅላይ ሚኒስተሩ ጀምሮ በስልጣን ላይ ያሉት ሁሉም ጊዜ ሳይወስዱና ምንም አይነት ምክንያት ሳይሰጡ አጠቃላይ የሆነ የምክክርና የውይይድ መድረግ በሀገር ደረጃ ሊከፍቱ ይገባል፡፡ የዲያስፖራው ቀን በፖለቲካም ሆነ በኢኮኖሚና በማህበራዊ ዘርፎች ላይ በማተኮር እውቅና ያላቸውም በውጭ የሚገኙት በነፃነትና ሀገራዊ ሰሜት የሚሳትፉበት መሆን አለበት፡፡ ኢትዮጲያን ከልብ የሚወዱ ብዙ ጠቃሚ ዜጎች በውጭ ሀገራትም ይገኛሉና እነዚህ ዜጎች ስለሀገራቸው መብት ያገኙና የጋራ መፍሄ ጉዳይ ላይ የራሳቸውን አስተዋፅኦ ያደርጉ ዘንድ መንግስት ሀላፊነትመ ሆነ አቅም ስላለው ትልቅ ሚና መጫወት አለበት፡፡

    ገንጣይና ተገንጣይ የሆኑ አሸባሪዎችም ሆኑ ሌሎች ተመሳሳይ አቋም ያላቸው ግን በጋራ ሀገር ላይ የሚኖራቸው ሚና የጋራ ሳይሆን ግለሰባዊና ቡዳዊ የሆነ ጥፋት ነውና ሁሉም በጋራ ሊዋጋቸው ይገባል፡፡ ይህ ግን የሚሆን ከክልልና ብሄርተኝነት ተላቆ ሀገራዊና ህዝባዊ የሆነ ሁሉንም በእኩልነት የሚሳሳትፍ የጋራ መድረክና መግባባት ሲኖር ነው፡፡ ቤት ከሌለ ክፍል እንዲሁም ቤተሰብ ከሌለ ግለሰብ የለምና እንደ ቤት ለሆነች ሀገርና እንደ ቤተሰብ ለሆነ ህዝብ መሆን መቻል በሁሉም ጎን ለራስም ሆነ ለክልል እንደመሆነ ነው፡፡ የህወሀት የበላይነት ተወግዶ በእኩልነት ላይ የተመሰረተ ሀገራዊ መዋቅርና አስተዳደር ይኖር ዘንድ ሁኔታው እያስገደደ ነውና አስቸኳይ ምላሽ ሊሰጠው ይገባል፡፡ ይህ ካልሆነ ግን ጠላቶቻችን ወደሚመኙልን ጥፋትና ሰቆቃ ሁላችንም በራሳችን ጥፋት እያመራን ስለመሆኑ አስቀድሞ ሊታወቅ ይገባዋል፡፡

    በጥላቻ ተሞልተው ጥላቻን በመፈጸም ዘመናትን ያስቆጠሩ የሀወሀት የእባብ እራስና በህዝብ ላይ ስቃይ አመንጪ የሆኑት ከስብሀት ነጋ ጀምሮ ሌሎችም በቃችሁ ሊባሉ ግደ የሚል ነው፡፡ እነሱ አሁን ባሉበት ሁኔታ ላይ እያሉ ግን መፍትሄ ለማምጣት ቀርቶ ባለንበትም ሁኔታ ላይ ሆነንም ለመቀጠል አንችልም፡፡ በሀገርም ሆነ በውጭ ሀገር አጠቃላይ ሁኔታው የተለየ ገፅታ የያዘና ከሆነ ደረጃ ላይ የደረሰ ስለመሆኑ ታውቆ ተገቢውንም ምላሽ በጊዜ ማግኘት ይኖርበታል፡፡ ይህን ለማፈን እንዳለፈው ከተሞከረ ግን ብዙ ሳይቆይ እንደ እሳተ ገሞራ ፈንድቶ ሁላችንንም በሚያቃጥል ሊያጥለቀልቀንና ሊፈጀን እንደሚችል መታመን አለበት፡፡ ከባድ ለውጥ በአለም ላይ እየታየ ነውና የኛም ለውጥ የዚህ አካል ይሆን ዘንድ ሁኔታው እያስገደደው ነውና ሊጠቅመን በሚችል መንገድ የግድ መለወጥ አለብን፡፡

    የአሜሪካ፣ እንግሊዝ፣ ፈረንሳይ፣ ስፔን፣ ጣሊያን፣ ጀርመን፣ ቱርክና ሌሎችም ብዙ ሀገሮች ላይ እየታየ ያለ የፖለቲካ ቀውስ ከሁለተኛው የአለም ጦርነት ወዲህ ገጥሟቸው የማያውቅ ነው፡፡ እውነት ለመናገር ከሆነ የነሱ በኢትዮጲያ ከሚታየው የከፋ ሲሆን አሜሪካንና እንግሊዝን ጨምሮ በፖለቲከኞችና ህዝቦች መካከል ያለውን ልዩነትና ጥላቻ ሲመለከቱት የኛማ ትንሽ የሆነና በቀላሉ መፍትሄ ሊያገኙለት የሚያስችል ነው ያስብላል፡፡ ይሁንና የነሱ ማሀበረሰብ ከኛ በጣም የተለየና ሀገራዊ ስሜት ያለው ነው፡፡ በሰው መብት ላይ ሙሉ ግንዛቤ ያለውና መጣስ የሌለባቸውን የማይጥስ ልዩነቶችንም ሆነ ግጭቶችን በውውትና ክርክር በመፍታት ላይ የሚያምነ ነው፡፡ የሰላምን ጥቅም ስለሚያውቅና በኢኮኖሚም ራሱን የቻለ ስለሆነ ይህን እንዳያጣ የሚፈራ ብቻ ሳይሆን የሚጠብቅ ነው፡፡ ሀገራዊና ህዝባዊ ስሜትም ያለው ነው፡፡

    የኛ ችግር ግን ቀላል የሚመል ቢሆንም ነገር ግን በቀላሉ ከከፋ ቀውስ ውስጥ በድንገትና ወዲያውኑ ሊገባ የሚችል
    አደገኛ ነው፡፡ የማህበረሰቡ አስተሳሰብና አመለካከት ገና አልበሰለምና ሰፋና ጠለቅ አድርጎ ማመዛዘንም ሆነ ማገናዘብ አይችልም፡፡ በኢኮኖሚ ደካማና ከእጅ ወደ አፍ ባለመቻል የሚራወጥ ስለሆነም በምንም መንገድ አየሆኑ ይህን ለማግኜት እንጂ ያለውን እንዳያጣ የሚያስችል ሀገራዊ ምክንያት ገና በጥልቀት የለውም፡፡

    ዋነኛውና ትልቁ ችግር ደግሞ ከፖለቲካው ላይ ሲሆን የህወሀት የበላይነትና በየቦታው ያገባኛል ባይነት ነው፡፡ መርዘኛና አጥፊ የሆነ የብሄር ፖለቲካና ያላግባብ ከልሎ ከክልልህ አትለፍ መመሪያና አቋም ውጤቱ ሌላ ሳይሆን የህዝብ እልቂትና የሀገር መፍረስ ነው፡፡ ስለሆነም ከማንኛውም ሀገር በበለጠ እኛ ያለብንን የፖለቲካ ችግር አሁኑ ልንፈታው ይገባል፡፡ ይህን ካላደረግን ግን ሊደርስብን የሚችል መዘዝ ምን ሊሆን በትክክል የማይታወቅ ሲመስል ነገር ግን እጅግ አስፈሪ የሆነ ነው፡፡ በዚህም ተጠያቂ ማንም ሳይሆን አቶ ሀይለማርያምን እንደ ሀላፊ አስቀምጦ ሁሉንም አየተቆጣጠረ ያለ ህወሀትና ጥቅመኛ ደጋፊወቹ ናቸው፡፡ እነዚህ ጥቅመኛ ደጋፊወቹ ባይኖሩ ኖሮ ህወሀት ባለበት ሁኔታ ለመሆን ቀርቶ ለአንዴም ቢሆን ከስልጣል ላይ ሊወጣ እንደማይችል የሚታዎቅ ነውና ደጋፊዎቹም እንደ ህወሀት ተጠያቂዎች ናቸው፡፡

    ከ90 በመቶ በላይ የሚሆኑ ኢትዮጲያዊያን በአጥፊነቱና ጎጅነቱ እየፈረጁ የህወሀትን አገዛዝ የማይቀበሉ፡ ህወሀትና ሻቢያ ከእንደ ኦነግ ያሉ ጋር ሆነው ያወጡትን ህገመንግስትም ሆነ ክልል የማይቀበሉ፡ ሀገሪት ከዚህ የተለየ አስተዳደር እንደሚገባትና ጊዜ ሳይሄድ መፍትሄ ማምጣት እንደሚገባ የሚያምኑ ናቸው፡፡ ስለሆነም ህዝቡ ምላሽ ያገኝና ሀገራችንም ከፊት ለፊት ከተደቀነባት የፖለቲካና ይህን ተከትሎ የሚከሰት የኢኮኖም ሆነ ማህበራዊ ቀውስ ውስጥ እንዳትወድቅ ይቻል ዘንድ የአቶ ሀይለማርያም መንግስት ከአሁን ጀምሮ መንቀሳቀስና ለመፍትሄ መምጣት ጥረት ማድረግ ይኖርበታል፡፡ ትልቁ ጥያቄ ግን አቶ ሀይለማርያም ምን ያህል ከህወሀት የባይነት ነፃና ገለልተኛ ናቸው የሚለው ነው፡፡ ነፃና ገለልተኛ ሆነው ስራቸውን መስራት ካልቻሉ ደግሞ የሀገር ጠቅላይ ሚኒስተር ሳይሆኑ የህወሀት የስራ አስፈፃሚ መሳሪያ ናቸው የሚያስብልና ስለመሆናቸውም የሚያሳምንም ነው፡፡ ስለሆነም የእሳቸው ነፃና ገለልተኛ መሆን ግድ የሚልና ለጋራ መፍትሄ በጋራ ጥረት መምጣት ዋነኛ መንገድና ቁልፍ ነው፡፡

  7. Concerned Citizen says:

    የቃላትና የስም ስህተቶች ተስተካክለውለት የላይኛው ግልባጭ ሲሆን ለምሳሌ ያህል መተከል መባል ሲገባው ማቻከል ተብሎ የነበር ተስተካክሎ በዚህ ላይ መተከል ተብሏል፡፡
    .

    ጋዜጠኛ፡ አማራ ለምን በሽግግሩ መንግስት ተሳታፊ አይሆንም?
    መለስ ዜናዊ፡ ይህ መንግስት የሱ ሳይሆን የኛ የጭቁን ህዝቦች ነው
    ጋዜጠኛ፡ በሽግግሩ መንግስት እንደማንኛውም በመሳተፍ ከመተዳደሪያ ደንብ ጀምሮ እስከ ሀገርን መከለል ድረስ በአብይ ጉዳዮች ላይ የራሱን አስተዋጽኦ ካላደረገና ለመብቱ ካልቆመ በህዝብ ያልተመረጠ ጊዜያዊ መንግስት እንዳገለለው፡ እንደ ጨቆነው፡ ጥቅሙን ያላግባብ እንደነካበትና እንደጎዳው አይቆጠርም ወይ?
    መለስ ዜናዊ፡ የጭቁኖች መንግስት የሚናገረውን መስማት፣ የሚጠይቀውን መመለስ፣ የሚሰጠውን ውሳኔ መቀበልና ያለምንም ማመናታት ወይም ተቃውሞ በተግባር መፈፀም በሱ ላይ የተበየነ ግዴታ አለበት፡፡ ይህን የማያደርግ ከሆነ የባሰ ጉዳት የሚደርስበት እንጂ ከዚህ የተለየ ከኛ አያገኝም፡፡
    የተለያዩ የህወሀት አባላትና ደጋፊወቻቸው በተደጋጋሚ፡ አማራ አከርካሩን ስለሰበርነውና እሱነቱን ስላመነመነው ከአሁን በኋላ አብቅቶለታል፡፡

    እነዚህና ሌሎችም በርካታ ጉዳዮች በአማራ ላይ ስለመፈፀማቸው ሁሉም በድምፅ፣ በፅሁፍ፣ በፊልምና በመሳሰሉት የሰማና ያየው ሲሆን ተመዝግቦ በመረጃነት ያለና የነሱ በአማራ ህዝብ ላይ የከፋ ጥላቻና ከባድ ጉዳት ማድረስን የሚያጋልጥ ተጨባጭ የሆነ ታሪካዊ ምስክር ነው፡፡ ለኢትዮጰያ አንድነት ስንት መስዋዕት የከፈለና እየከፈለ ያለ ከ27 ሚሊዮን በላይ የሆነና በሀይማኖት፣ በጎሳም ሆነ በንዑስ ጎሳዎች ወይም በሌላ ስም በውስጡ መከፋፈል የሌለበት አንድ የሆነ አማራ በኢትዮጲያ መተዳደሪያ ደንብም ሆነ ክልል መከለልን ጨምሮ በአብይ ጉዳዮች ላይ እሱን በሚወክሉት አልተሳተፈም፡፡ በትግራይ ስም ተመስርቶ ለትግራይ የቆመ ህወሀትና ጠባብ የሆኑ ገዳይና አሸባሪ እንደ ኦነግ ያሉት ናቸው ከነሱ ጥቅም አኳያና በአማራ ላይ ባለባቸው ጥላቻ ተመስርተውና ተስማምተው የሀገር መተዳደሪያ ደንብ አውጥተው ያፀደቁና ክልልን ከልለው አማራ በራሱ ታሪካዊ ቦታዎች በሰላም እየሰራ መብቱ ተጠብቆ ለመኖር ቀርቶ አልፎ መሄድም እንዳይቻለው ያደረጉ፡፡ ወያኔና ሻቢያ መሪነቱን ይዘው ነው በጥላቻ የተሞሉና በተግባራቸው የአውሬነት ዘር ያለባቸው ከሚመስሉ እንደ ኦነግ አይነት አረመኔዎች ጋር ተባብረው ሀገርን ጨርሰው ለማፍረስ ይመቻቸው ዘንድ ጥፋትን በግዴታና በጉልበት የሁላችንም የጋራ ሀገር በሆነች በኢትዮጲያ ምድር እየረጩ የጫኑብን፡፡

    አፍራሽና አጥፊ የሆነውን አንቀፅ 39ን ለጊዜው ወደኋላ እንተወውና በክልል ስም በአማራና በደቡብ ህዝቦች ላይ የተፈፀመውን ብናነሳ ወንጀሉ የበዛና ጉዳቱ የከፋ ነው፡፡ ጎጃም በሰራተኛነቱና በባዶ እግሩ እየሄደና ካለመብራት በጨለማ እየኖረ በጥረት፣ ጥራት፣ አይነትና ብዛት እያመረተ ኢትዮጲያን ሲቀልብ ስለመኖሩ ማንም የሚክደው ጉዳይ
    አይደለም፡፡ የነ በላይ ዘለቀ፡ የነ አዲስ አለማየሁና የስንት ጀግናዎችና ሊቃውንት እትብት የተቀበረበት ጎጃም ህይዎትና እድገት በሆነ በአባይ ወንዝ ታጥሮ በተፈጥሮ የሚጠበቅ ቦታ ስለመሆኑ ማንም የሚመሰክርለት ነው፡፡ ጀግናዋ ጣይቱ አድዋ በዘመተችበት ጊዜ የጎጃምን ወታደር/ጦር ብቻ ነው የምፈልግ ነው ያለችና ከ5000 በላይ የሆነ እሷ የመራችው ሀይል ጦርነቱን ሌላ አቅጣጫ ያስያዘና ለጥቁር ሰው ሁሉ ድል የሆነን ያበሰረ፡፡ በህወሀት ምክንያት የመሬት ጥበትና የዘመናዊ አስተራረስና ቴክኖሎጂ እጥረት ይዞት እንጂ ይህ ባይሆን ኖሮ ግን የጎጃም ገበሬ ለብቻው ኢትዮጲያን የመቀለብ ችሎታ ብቻ ሳይሆን ሙሉ የሆነ ፍላጎት ያለው ነው፡፡ ጎጃም በገጠርና ከተማ እንዲሁም ጉራጌ ደግሞ በከተማ ተመሳሳይ የሆነ የሰራተኛነትና ታታሪነት ባህሪ ያላቸው ለኢትዮጲያ ወሳኝ የሆኑ ህዝቦች ናቸው፡፡

    ይሁንና ህወሀት ወደ መሀል ሀገር ከመጣ ጀምሮ ይህም የጎጃም ህዝብ በአማራነቱ እየተለየ ከባድ የሆነ በደል ያለማቋረጥ የደረሰበትና እየደረሰበት ያለ ነው፡፡ በወለጋ፣ በቤሻነጉል ጉሙዝ፣ ሀረርጌ፣ ጉራ ፈርጃ፣ ቤንጅ ማጅና በሌሎችም የሀገር ክፍሎች አማራዎች እየተለዩ በተለያየ ጊዜ ለደረሰባቸው የዘር ማሳደድና ማጥፋት ሰለባም ሆኗል፡፡ ሌላው ሌላው ቀርቶ ሰውነት ምን እንደሆነ በስራና በአኗኗር እያሳየ ወደ ሰውነት የቀየራቸው የሚመስሉ ነገር ግን አሁንም እንደ አውሬ በሚመስሉ የቤሻንጉል ጉሙዝ የሰው አውሬዎች በተደጋጋሚ የደረሰበት በደል ሰቆቃ ነውና ማንም የሚረሳውም ሆነ ይቅር የሚለው አይደለም፡፡ ይህንም ያደረጉና የሚያደርጉ ህዝቦች ሳይሆኑ ከህወሀት ጋር ግንኙነት ያላቸው የክልሉ ባለስልጣናትና ደጋፊወቻቸው መሪነት፣ ፈፃሚነትና አስፈጻሚነት ነው፡፡ ይህን በተመለከተ እነ መለስን ጨምሮ የህወሀት አባላትና ደጋፊወቻቸው የሚሰጡት የቀልድ ማስተባበያ ምን እንሆነ የምናውቀው ሲሆን ደን ስለሚጨፈጭፉ ነው እያሉም በሰው መጎዳት እየሳቁ በተደጋጋሚ ይህን የሚመሳስል የማስተባበያ ውሸት ነገረውናል፡፡

    እውነቱ ግን ህወሀት ቤሻነጉል ጉሙዝን የመሰረተ ግማሽ የሆነውን መሬት ከጎጃም ወስዶ ነው፡፡ ይህንም ያደረገ በአማራ ላይ ጥላቻ ስላለበትና በከፋ ለመጉዳት እቅድ ስላለው እንጂ ከቤት ይልቅ ጫካን የሚመርጡ በቁጥር ትንሽ የሆኑ የመተከል አውራጃ ሽናሻና ሌሎችም ከሱዳን ፈልሰው ለመጡ ጥቁሮች አስቦ አይደለም፡፡ ጎጃም 7 አውራጃዎች የነበሯት ስትሆን መተከል አንደኛውና ትልቁ ነው፡፡ ሞቃትና ጫካ ከመሆኑም በላይ ሰው የሌለበትና እባብንና ወባን ጨምሮ ጉዳት የሚያደረሱ የተለያዩ አውሬዎች የበዙበት ስለሆነ አብዛኛው ህዝብ መተከልን ጨምሮ በከተማና አንዳንደ ቦታዎች ብቻ ነበር የሚኖር፡፡ የመተከል አውራጃ ግማሽ አካባቢ የሚሆነው ህዝብ ይኖር የነበር መተከል ከተማ ነው፡፡ ከ85 በመቶ በላይ የሚሆነው የመተከል ከተማ ህዝብ አማራ ሲሆን ከ99 በመቶ ያላነሰ ደግሞ አማርኛ ተናጋሪ ነበር፡፡ የጎጃም መሬት ክልሉ ወይም ወሰኑ ተፈጥሯዊ የሆነና የአባይ ወንዝ ሲሆን ይህም አባይ ከሀገር ወጥቶ ሱዳን እስከሚገባ ድረስ ነው፡፡

    ይሁንና አማራን ለማጥፋት አቅዶ በጉልበት ስልጣን የያዘ ህወሀት መተከል የጎጃም አካል አይደለም፣ ኗሪዎችም አማሮችም ሆኑ አገዎች አይደሉም ብሎ መብት ሲሰጣቸው ነው የሰውነት ባሀሪ ገና ሙሉ በሙሉ ያልገባቸውና በውስጣቸው የሌለ የሰው አውሬ የሚመስሉት ራሱ በመሰረተውና በአበለፀገው መተከልና ሌሎችም ከተሞችና ገጠሮች ያን ያህል በደል በአማራ ላይ ሊያደርሱበት የቻሉና ለቆ ይወጣ ዘንድ የተደረገ፡፡ የሆነው ሁሉም በመረጃነት አለና ቀን ሲወጣ በሁሉም አይን የሚታይና ልብ የሚገባ ዘግናኝ ጉዳይ ነው፤ በህወሀት አለኝታነትና መከታነት ተማምነው በአማራ ህዝብ ላይ የፈፀሙበትን የፈፀሙ፡፡ መተከልን ከጎጃም በመለየት ጎጃሜን መተከል ቦታህ አይደለምና ምንም መብት የለህም ማለት ክፉና ጨካኝ የሆነ ጠላት በከባድ ለመጉዳት ሲል ያደረገውና የሚያደርገው ሲሆን ሀገርን ደግሞ በከባድ የሚጎዳና በህዝቦች መካከል ትልቅ ጠባሳ የሚጥል ነው፡፡

    የህወሀት አማራን የማጥፋት ተልዕኮ በጎንደር ላይ ተጀምሮ ወደ ወሎ በመዝለቅ በጎጃም ላይ ያበቃ ሳይሆን ሸዋ ውስጥም ጥንታዊና ባለታላቅ ታሪክ ባለቤት በሆኑ አማራዎች ላይ ከባድ ኢላማ በማነጣጠር በከፋ የጎዳና እየጎዳ ያለ ነው፡፡ የሸዋ አማራ…. በሚል የጥላቻና ዛቻ መፈክር ሆኖም ነበር ከጫካ ጀምሮ ያለበትን ቂም ሁሉ ለመወጣት ሲል በማን አለብኝነት ተነሳስቶ እና በክፋት የተመረዘና በጭካኔ የተበረዘ ሰይጣናዊ መንፈስ ሆኖ በሸዋ አማራ ላይ ያደረገውን ሁሉ ያደረገ፡፡ ማንም እንደሚያውቀው ደብረ ብርሀን በነ ንጉስ ዘረያእቆብና ሀድያዊት የሆነች ንግስት ኢለኒም ዘመን ጭምር የኢትዮጰያ ዋና ከተማ ሆና ያገለገለችና ከ600 አመታት በላይ ያስቆጠረች ታሪካዊ ከተማ ነች፡፡ ታዲያ በዚያን በጥንት ዘመን በብዙ እርቀት ላይ የሚገኝን ሁሉ በማካተት ዋና ከተማ የነበረች ደብረ ብርሀን እንዴት በክልል ስም አሁን በምትገኝበት ደረጃ ሆና ልትከለል ቻለች? በእውነት የደብረ ብርሀንም ሆነ የሸዋ አማራዎች ከጥንት ጀምሮ ቦታቸው ህወሀት ከልሎ ከዚህ አትለፉ ያላቸው ነውን?

    በጉራጌ፣ በወላይታ፣ በከምባታ፣ በሀድያ፣ በሲዳማና በመሳሰሉትም እንደ አማራ ባይሆንም ክልልን ጨምሮ በህወሀትና አሸባሪና ጨካኝ የጥቅም ተባባሪወቹ አማካኝነት ከባድ በደልና ጉዳት ደርሶባቸዋልና እየደረሰባቸውም ነው፡፡ ለእርሻ ምቹ የሆነ ሰፊ መሬት ባለቤት በሆነች ኢትዮጲያ የወላይታንና ጉራጌን ገበሬ ጨምሮ የሚያርሰው መሬት አጥቶ ሲቸገርና ሀገርም ህዝቦቿን ለመቀለብ ተስኗት ስትለምን ማየት በእውነት ከማሳፈርና ማሳዘን አልፎ የህወሀትን አገዛዝ በወንጀለኛነት የሚያስጠይቅ ነው፡፡ ክልል ከልሎ ከዚህ አትለፉ በማለቱ ነው የተለያዩ ችግሮች እየደረሱብን ያሉ እንጂ የዜጋነት መብት ተጠብቆና እሱነቱ ተከብሮ ሁሉም በሀገሩ እየተንቀሳቀሰ የመስራትና የመኖር መብት ቢኖረው ኖሮማ ያለብን መሰረታዊ የሆኑ ችግሮች ሁሉ ገና ድሮ ተወግደው አልነበር፡፡ ህወሀት ግን ለሱ የማይገባውን ቦታ ከሌሎች በጉልበት በውሰድ የራሱን በህገወጥ መንገድ በብልጫ ከልሎ ራሱን ሲጠቅም ሌሎችን ግን በእስራት መልክ በክልል አስሮ እያሰቃያቸውና ሀገርን ወደ ከፋ ችግር እየከተተ ይገኛል፡፡

    ይሁንና ይህ ህወሀት በዚህ ጎኑ የሚታወቅበት የሰቆቃ ወቅት ግን ከፍፃሜው ላይ አየተቃረበ ነው፡፡ እንዳለፈው ሆነን እንቀጥል የሚሉ ከሆኑ ሁኔታውን የሚያጧጡፈውና ውድቀታቸውን አፋጥኖ የሚያከፋውና ሀገርንም የሚጎዳ ነው የሚሆን፡፡ ያላቸው አማራጭ ከባድ የሆነ የፓለቲካ ጥቁር ደመና በሀገር ሰማይ ላይ እያንዣበበ መሆኑን አውቀው ሳይዘገዩ ሀገራዊ የሆነ የምክክርና የውይይት የጋራ መድረክ ማዘጋጀት ነው፡፡ ለራሱ የቆመ ግለሰብ ወይም ቡድን ለሀገርና ለህዝብ የሚበጅ እንዳልሆነ ታውቆ ይህን አምርሮ በመቃወም የጋራ የሆነ የሀገር አቋም ካላቸው ከማንኛውም የህብረተሰብ ክፍሎች ጋር የጋራ መፍትሄ ማግኘት እንደሚገባ ሁኔታው እያስጠነቀቀን ነው፡፡ ሀገራዊ አቋም ያላቸው በውስጥም ሆነ በውጭ የሚገኙ ኢትዮጲያዊያን ሁሉ ሙሉና ግልጽ ተሳታፊ በሚሆኑበትና መንግስት በእኩልነት አምኖ መፍትሄ ለማምጣት ከልቡ በሚሳተፍበት የጋራ መድረክ ከስምምነት ላይ ካልተደረሰ የባሰ ችግር ሊገጥመን እንደሚችል በምንም መንገድ ማስተባበልም ሆነ ቸል ማለት አይገባም፡፡

    እነ ስብሀት ነጋና የመሳሰሉት በጥላቻ የተሞሉና ስንት ወንጀል የተሸከሙ ይችን ጥንታዊና መልካም ሀገራችንን ጨርሰው ሳያጠፏት ልናቆማቸው ይገባል፡፡ የአባይ ወንዝ ሌላን ለመጥቀም ሲል ከራሱ ቦታ እየሸረሸረና በማዕድን የተበጠበጠ ለም አፈር ተሸክሞ በአሸዋ ላይ መንገድ ሰርቶ በሙቀት እየተቃጠለ እየሄደ ለበርሀው ሰወች የሚለግስ ለራሱ ጠላት ሲመስል ነገር ግን ለባዕድ ወዳጅ የሆነ ነው፡፡ ይህንም የሚያደርግ የበርሀው ሰዎች ምንም አንደሌላቸው በመገንዘብ ሁኔታዎችን በማመዛዘን ነው ለነሱ ጥቅም የሚያደላ የሚመስል፡፡ በዚህ አይነቱ አመዛዛኝና ለእውነት የሚሰራ በሚመስለ በአለም ስመ ገናና የአባይ ወንዝ ስም ተሰይመው አባይ እየተባሉ የሚጠሩ አንዳንድ በኛ ሀገር የሚገኙ ከክልል እስከ ሀገር ደረጃ ፖለቲከኛ ነን ባዮችና የስብሀት ነጋ አይነት ጎጠኞች ይችን የጋራ ቤታችን የሆነች ሀገራችንን ጨርሰው ለማጥፋት ወደኋላ አይሉምና ከአሁኑ ልናቆማቸው ይገባል፡፡

    እንዳለፈው ሆነው ወደፊት እንደማይቀጥሉ ህወሀቶችና ደጋፊወቻቸው እየተረዱት ያለ ጉዳይ ቢሆንም ለጋራ ሀገር መፍትሄ ለማምጣትና እነሱን ጨምሮ ሁሉም ዜጋ በነፃናትና እኩልነት በጋራ ሀገር የትም ቦታ መኖርና መስራት ስለሚያስችል መፍትሄ ለመሆን ግን ፈቃደኛ አይመስሉም፡፡ ስልጣን ካካፈልን፣ ከሀይማኖት፣ ብሄር፣ ጎሳ፣ ክልልና የመሳሰሉት ሙሉ በሙሉ ነፃና አንድ ወጥ የሆነ እንዲሁም በሀገር ፍቅር የተሞላና ኢትዮጲያዊነቱ በውስጡ የሰረፀበት ብቁና ዘመናዊ የጦር ሀይል፣ የደሀንነት ክፍል፣ ፖሊስ ሀይልና በሌላም መንገድ ይሆን ዘንደ ፈቅደን አሁን ያለንን የበላይነት ካጣን ጉዳት ይደርስብናል በሚል ፍርሀት ተውጠው የሚማቅቁም ይመስላሉ፡፡ የሚፈራ ግን ወንጀል የሚፈፅምና ውሸታም የሆነ እንጂ ሌላ አይደለም፡፡ በወንጀል ተዘፍቆና በውሸት ላይ ቆሞ በሰላም እቀጥላለሁ የሚል ካለ ደግሞ ሞኝ ብቻ ሳይሆን ራሱን በራሱ እያጠፋ ያለ ደካማም ነው፡፡

    በመሆኑም ከጠቅላይ ሚኒስተሩ ጀምሮ በስልጣን ላይ ያሉት ሁሉም ጊዜ ሳይወስዱና ምንም አይነት ምክንያት ሳይሰጡ አጠቃላይ የሆነ የምክክርና የውይይድ መድረክ በሀገር ደረጃ ሊከፍቱ ይገባል፡፡ የዲያስፖራው ቀን በፖለቲካም ሆነ በኢኮኖሚና በማህበራዊ ዘርፎች ላይ በማተኮር እውቅና ያላቸውን በውጭ የሚገኙ ሀገር ወዳድ ዜጎች በነፃነትና ሀገራዊ ሰሜት የሚሳትፉበት መሆን አለበት፡፡ ኢትዮጲያን ከልብ የሚወዱ ብዙ በሳልና ጠቃሚ ዜጎች በውጭ ሀገራትም ይገኛሉና እነዚህ ዜጎች ስለሀገራቸው መብት ያገኙና የጋራ መፍሄ ጉዳዮች ላይ የራሳቸውን አስተዋፅኦ ያደርጉ ዘንድ መንግስት ሀላፊነትም ሆነ አቅም ስላለው እዚህ ላይ ትልቅ ሚና መጫወት አለበት፡፡

    ገንጣይና ተገንጣይ የሆኑ አሸባሪዎችም ሆኑ ሌሎች ተመሳሳይ አቋም ያላቸው ግን በጋራ ሀገር ላይ የሚኖራቸው ሚና የጋራ ሳይሆን ግላዊና ቡድናዊ የሆነ ጥፋት ነውና ሁሉም በጋራ ሊዋጋቸው ይገባል፡፡ ይህ ግን የሚሆን ከክልልና ብሄርተኝነት የህወሀት በሽታ ተላቆ ሀገራዊና ህዝባዊ የሆነ ሁሉንም በእኩልነት የሚያሳትፍ የጋራ መድረክና መግባባት ሲኖር ነው፡፡ ቤት ከሌለ ክፍል እንዲሁም ቤተሰብ ከሌለ ግለሰብ የለምና እንደ ቤት ለሆነች የጋራ ሀገርና እንደ ቤተሰብ ለሆነ ህዝብ መሆን መቻል በሁሉም ጎን ለራስም ሆነ ለቤተሰብ እንደመሆን ነው፡፡ የህወሀት የበላይነት ተወግዶ በእኩልነት ላይ የተመሰረተ ሀገራዊ መዋቅርና አስተዳደር ይኖር ዘንድ ሁኔታው እያስገደደ ነውና አስቸኳይ ምላሽ ሊሰጠው ይገባል፡፡ ይህ ካልሆነ ግን ጠላቶቻችን ወደሚመኙልን ጥፋትና ሰቆቃ በራሳችን ጥፋት ሁላችንም እያመራን ስለመሆኑ አስቀድሞ ሊታወቅ ይገባዋል፡፡

    በጥላቻ ተሞልተው ጥላቻን በመፈጸም ዘመናትን ያስቆጠሩ የሀወሀት መርዝ የሚያመነጪ የእባብ እራስና በህዝብ ላይ ስቃይ ፈፃሚና አስፈፃሚ የሆኑት ከስብሀት ነጋ ጀምሮ ሌሎችም በቃችሁ ሊባሉ ግድ የሚል ነው፡፡ እነሱ አሁን ባሉበት ሁኔታ ላይ እያሉ ግን መፍትሄ ለማምጣት ቀርቶ ባለንበትም ሁኔታ ላይ ሆነን ለመቀጠል አንችልም፡፡ በሀገርም ሆነ በውጭ ሀገር አጠቃላይ ሁኔታው የተለየ ገፅታ የያዘና ከሆነ ደረጃ ላይ የደረሰ ስለመሆኑ ታውቆ ግን ተገቢውን ምላሽ በጊዜ የግድ ማግኘት ይኖርበታል፡፡ ይህን ለማፈን እንዳለፈው ከተሞከረ ግን ብዙ ሳይቆይ እንደ እሳተ ገሞራ ፈንድቶ ሁላችንንም በሚያቃጥል በሀገር ደረጃ ሊያጥለቀልቀንና ሊፈጀን እንደሚችል መታመን አለበት፡፡ ከባድ ለውጥ በአለም ላይ እየታየ ነውና የኛም ለውጥ የዚህ አካል ይሆን ዘንድ ሁኔታው እያስገደደ በመሆኑ ሊጠቅመን በሚችል መንገድ የግድ መለወጥ አለብን፡፡

    በአሜሪካ፣ እንግሊዝ፣ ፈረንሳይ፣ ስፔን፣ ጣሊያን፣ ጀርመን፣ ቱርክና ሌሎችም ብዙ ሀገሮች ላይ እየታየ ያለ የፖለቲካ ቀውስ ከሁለተኛው የአለም ጦርነት ወዲህ ገጥሟቸው የማያውቅ ነው፡፡ እውነት ለመናገር ከሆነ የነሱ በኢትዮጲያ ከሚታየው የከፋ ሲሆን አሜሪካንና እንግሊዝን ጨምሮ በፖለቲከኞችና ህዝቦች መካከል ያለውን ልዩነትና ጥላቻ ሲመለከቱት የኛማ ትንሽ የሆነና በቀላሉ መፍትሄ ሊያገኙለት የሚያስችል ነው ያስብላል፡፡ ይሁንና የነሱ ማሀበረሰብ ከኛ በጣም የተለየና ሀገራዊ ስሜት ያለው ነው፡፡ በሰው መብት ላይ ሙሉ ግንዛቤ ያለውና መጣስ የሌለባቸውን የማይጥስ ልዩነቶችንም ሆነ ግጭቶችን በውውትና ክርክር በመፍታት ላይ የሚያምነ ነው፡፡ የሰላምን ጥቅም ስለሚያውቅና በኢኮኖሚም ራሱን የቻለ ስለሆነ ይህን እንዳያጣ የሚፈራ ብቻ ሳይሆን የሚጠብቅ ነው፡፡ ሀገራዊና ህዝባዊ ስሜትም ያለው ነው፡፡

    የኛ ችግር ግን ቀላል የሚመስል ቢሆንም ነገር ግን በቀላሉ ከከፋ ቀውስ ውስጥ በድንገትና ወዲያውኑ ሊገባ የሚችል
    አደገኛ ነው፡፡ የማህበረሰቡ አስተሳሰብና አመለካከት ገና አልበሰለምና ሰፋና ጠለቅ አድርጎ ማመዛዘንም ሆነ ማገናዘብ አይችልም፡፡ በኢኮኖሚ ደካማና ከእጅ ወደ አፍ ባለመቻል የሚራወጥ ስለሆነም በምንም መንገድ አየሆኑ ይህን ለማግኜት እንጂ ያለውን እንዳያጣ የሚያስችል ሀገራዊ ምክንያት ገና በጥልቀት የለውም፡፡

    ዋነኛውና ትልቁ ችግር ደግሞ ከፖለቲካው ላይ ሲሆን የህወሀት የበላይነትና በየቦታው ያገባኛል ባይነት ነው፡፡ መርዘኛና አጥፊ የሆነ የብሄር ፖለቲካና ያላግባብ ከልሎ ከክልልህ አትለፍ መመሪያና አቋም ውጤቱ ሌላ ሳይሆን የህዝብ እልቂትና የሀገር መፍረስ ነው፡፡ ስለሆነም ከማንኛውም ሀገር በበለጠ እኛ ያለብንን የፖለቲካ ችግር አሁኑ ልንፈታው ይገባል፡፡ ይህን ካላደረግን ግን ሊደርስብን የሚችል መዘዝ ምን ሊሆን በትክክል የማይታወቅ ሲመስል ነገር ግን እጅግ አስፈሪ የሆነ ነው፡፡ በዚህም ተጠያቂ ማንም ሳይሆን አቶ ሀይለማርያምን እንደ ሀላፊ አስቀምጦ ሁሉንም አየተቆጣጠረ ያለ ህወሀትና ጥቅመኛ ደጋፊወቹ ናቸው፡፡ እነዚህ ጥቅመኛ ደጋፊወቹ ባይኖሩ ኖሮ ህወሀት ባለበት ሁኔታ ለመሆን ቀርቶ ለአንዴም ቢሆን ከስልጣል ላይ ሊወጣ እንደማይችል የሚታዎቅ ነውና ደጋፊዎቹም እንደ ህወሀት ተጠያቂዎች ናቸው፡፡

    ከ90 በመቶ በላይ የሚሆኑ ኢትዮጲያዊያን በአጥፊነቱና ጎጅነቱ እየፈረጁ የህወሀትን አገዛዝ የማይቀበሉ፡ ህወሀትና ሻቢያ ከእንደ አውሬና ጨካኙ ኦነግ አይነቶች ጋር ሆነው ያወጡትን ህገመንግስትም ሆነ ክልል የማይቀበሉ፡ ሀገሪት ከዚህ የተለየ አስተዳደር የግድ እንደሚገባትና ጊዜ ሳይሄድ መፍትሄ ማምጣት እንዳለበት የሚያምኑ ናቸው፡፡ ስለሆነም ህዝቡ ምላሽ ያገኝና ሀገራችንም ከፊት ለፊት ከተደቀነባት የፖለቲካና ይህን ተከትሎ የሚከሰት የኢኮኖም ሆነ ማህበራዊ ቀውስ ውስጥ እንዳትወድቅ ይቻል ዘንድ የአቶ ሀይለማርያም መንግስት ከአሁን ጀምሮ በግልፅ መንቀሳቀስና ለመፍትሄ መምጣት ጥረት ማድረግ ይኖርበታል፡፡ ትልቁ ጥያቄ ግን አቶ ሀይለማርያም ምን ያህል ከህወሀት የባይነት ነፃና ገለልተኛ ናቸው የሚለው ነው፡፡ ነፃና ገለልተኛ ሆነው ስራቸውን መስራት ካልቻሉ ደግሞ የሀገር ጠቅላይ ሚኒስተር ሳይሆኑ የህወሀት የስራ አስፈፃሚ መሳሪያ ናቸው የሚያስብልና ስለመሆናቸውም የሚያሳምን ነው፡፡ ስለሆነም የእሳቸው ነፃና ገለልተኛ መሆን ግድ የሚልና ለጋራ መፍትሄ በጋራ ጥረት መምጣት ዋነኛ መንገድና ቁልፍ ነው፡፡

  8. ethoash says:

    i always wonder why gate invented window

    the only Bill that AG7 cant accused of corruption or taking a BRIBE from TPLF in exchange of supporting them

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *